�DEV�STAN.........ARADI�INIZ T�M �DEVLER BURDA!!!... ..HO� GELD�N�ZZZZ...�DEV�STAN!!!.....

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Besinlerin gereklili�i ve dengeli beslenme-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Canl�l�k faaliyetlerinin devam� için hücrelerin enerjiye ihtiyac� vard�r. Canl�lar ihtiyaçlar� olan enerjiyi yedikleri besin maddelerinden sa�larlar. Vücudumuzdaki hücreler; büyüme, geli�me ve a��nan yerlerin onar�lmas� faaliyetlerini sürdürür. Tüm bu olaylar için vücudumuz d��ar�dan baz� maddeler almal�d�r.
Vücudumuzun canl�l�k faaliyetlerini devam ettirebilmesi için ihtiyaç duydu�u ve d��ar�dan ald�� maddelere besin, besinleri al�p yemeye de beslenme denir.
Besinler sindirim organlar�nda hücre zar�ndan geçebilecek kadar küçük parçalara ayr�l�r ve kan yoluyla hücrelere ta��n�r. Hücreler besinleri çe�itli ya�amsal olaylarda kullan�r. Her besin, hücrelerde de�i�ik görevleri yerine getirir.
Besinlerin bir k�sm� bitkilerden elde edilir. Bitkilerden elde etti�imiz besinlere bitkisel besinler denir. Patates, bu�day, sebze ve meyveler bitkisel besinlerdendir.
Et, yumurta, süt gibi besinler hayvanlardan elde edilir. Bu besinlere ise hayvansal besinler denir.
Besinler vücudumuzda enerji verme, yap�c� onana olma ve düzenleyicilik yapma gibi görevleri yerine getirir. Besinleri vücudumuzdaki görevlerine göre a�a��daki gibi grupland�r�r�z.
Enerji Verici Besinler: Karbon hidratlar, ya�lar, proteinler
Yap�c� Onar�c� Besinler: Proteinler, ya�lar, madensel tuzlar, su
Düzenleyici Besinler: Madensel tuzlar, su, vitaminler

Besin Gruplar�
Enerji Verici Besinler
Ba�l�ca enerji verici besinler karbon hidratlar, ya�lar ve proteinlerdir.
Karbon hidratlar: �eker ve �ekerli yiyeceklerle patates, tah�l ve unlu g�dalarda bulunan ni�asta, karbon hidratlar grubuna giren besinlerdir.
Ya�lar: Tereya��, içya��, kuyruk ya�� gibi hayvansal ya�larla; zeytin, ayçiçe�i, f�nd�k ve susam gibi bitkilerde bulunan ya�lard�r. Hücreler enerji elde ederken, önce karbon hidratlar� kullan�r. Bitti�inde ya�lar� kullan�r.
Proteinler: Daha çok etin yap�s�nda, süt ve yumurta ile baklagillerde, bir miktar da di�er besinlerde bulunur. Hücrelerde karbon hidrat ve ya� olmad��nda yak�larak enerji elde edilir.

Yap�c� Onar�c� Besinler
Bir binan�n tu�la ve harç gibi maddeleri ne ise vücudumuz için de yap�c� onar�c� maddeler ayn�d�r. Yap�c� onar�c� maddeler; proteinler, ya�lar, madensel tuzlar ve sudur.
Proteinler: Esas görevleri yap�c� ve onar�c�l�kt�r. Hayvansal besinler, bitkisel besinlere göre daha fazla protein içerir.
Madensel Tuzlar: Madensel tuzlar en çok kemiklerin ve di�lerin yap�s�nda bulunur. Madensel tuzlar; bitkisel ve hayvansal besinlerin yenmesiyle, bir miktar� da suyla vücuda al�n�r.
Su: Açl��a 7-8 gün, susuzlu�a 3-4 gün dayanabiliriz. A��rl��m�z�n %65-70'i sudur. Vücudumuzdaki suyun %10'u eksilirse ya�am�m�z tehlikeye girer, %20'sinin kayb� ise ölüme neden olur.
Suyun en önemli özelli�i; içerisinde tuz, �eker gibi baz� maddeleri çözebilmesidir. Bir günlük su ihtiyac�m�z 1,5 - 2,5 litre kadard�r. Bu miktar, iklime ve yedi�imiz besinlere göre de�i�ebilir. Al�nan suyun ço�u, ter ve solunum yoluyla d��ar� at�l�r.

Düzenleyici Besinler
Vücudumuz canl�l��n� devam ettirdi�i sürece, çe�itli ya�amsal olaylar�n düzenli bir �ekilde devam etmesi gerekir. Düzenleyici besinler vücudumuzdaki ya�amsal olaylar� düzenlemekten sorumludur. Düzenleyici maddeler su, madensel tuzlar ve vitaminlerdir. Yap� maddesi olarak görev yapan su, vücudumuzda düzenleyici olarak da görev yapar.

Vitaminler

Sa�l�kl� ya�amam�z, yedi�imiz besinlerin içinde yeterince vitamin bulunmas�na ba�l�d�r. Vitamin eksikli�i, insanda önemli hastal�klara neden olur. Vitaminler hemen hemen her türlü besinde bir miktar bulunur. Vitaminlerin miktar� taze besinlerde daha fazlad�r. Çünkü bekleyen besinlerde vitaminlerin bir k�sm� parçalan�p bozulur. Vitaminler enerji verici besin maddelerinin yak�lmas� s�ras�nda tutu�turmay� kolayla�t�r�c� etki yapar.
A Vitamini: Büyüme ve geli�meyi düzenler, zay�f ��kta görebilmeyi sa�lar. Ye�il sebzelerde, havuçta, bal�k etinde, karaci�erde, yumurta ve sütte bulunur.
B Vitamini: Kalp ve sinirlerin düzenli görev yapmas�ndan sorumludur. Bu�day, pirinç gibi tah�llarla karaci�erde bulunur.
C Vitamini: Di� etlerinin sa�l�kl� olmas�na yard�m eder. Vücudun hastal�klara kar�� dirençli olmas�n� sa�lar. Ye�il sebzelerde, portakal ve limonda bulunur.
D Vitamini: Kemik geli�imini düzenler, di�lerin sa�lam ve kuvvetli olmas�na yard�m eder. Bal�k ya��nda, yumurta sar�s�nda ve karaci�erde bulunur.
Yukar�daki vitaminlerden ba�ka E ve K vitaminleri de vard�r.

DENGEL� VE YETERL� BESLENMEN�N ÖNEM�

Sa�l�k Bakanl�� ve Hacettepe Üniversitesi, vatanda�lar�m�z�n beslenme konusunda bilinçlenmelerine katk�da bulunmak amac�yla “Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi”ni haz�rlam��t�r. Rehberde, her gün al�nmas� gereken temel besinler, yandaki dört yaprakl� yonca �ekli üzerinde gösterilmi�tir. Yoncan�n her bir yapra�� bir besin grubunu göstermektedir. Her bir besin grubu ve bunlar�n vücudumuz için önemi a�a��da belirtilmi�tir.

SÜT GRUBU

Süt yo�urt, peynir ve süt tozu gibi sütten yap�lan besinlerdir. Bu besinler kalsiyum minerali ve ya� içerir. Yeti�kinlerin günde iki, çocuklar�n ve gençlerin ise üç-dört porsiyon süt ve süt ürünü tüketmeleri gerekir. (Bir orta boy su barda�� süt veya yo�urt ile iki kibrit kutusu büyüklü�ündeki peynir bir porsiyondur.)

Vücudumuz �çin Önemi

• Süt ürünlerinde bulunan kalsiyum, kemiklerimizin ve di�lerimizin sa�l�kl� geli�mesini sa�lar.

• Hücrelerimizin çal��mas�nda önemli rol oynar.

• Yo�urt yemek ve tuzlu ayran içmek, ishal tedavisinde hayati önem ta��r.

ET, YUMURTA VE KURUBAKLAG�L GRUBU

Et, tavuk, bal�k, yumurta, kuru fasulye, nohut, mercimek, ceviz, f�nd�k, f�st�k gibi ya�l� tohumlu besinler bu grupta yer al�r. Bu besinler protein, mineral, vitamin, ya� ve karbonhidrat içerir. Et, yumurta ve kurubaklagil grubundan günde iki porsiyon al�nmal�d�r.

Bu besinlerin her gün tüketilmesi gereken miktarlar� �öyledir:

- Et, tavuk, bal�k vb. 50-60 g (iki �zgara köfte kadar)

- Kuru baklagiller 90 g (bir çay barda��n�n alabilece�i kadar)

- Yumurta haftada üç-dört adet

Vücudumuz �çin Önemi

• Büyümeyi ve geli�meyi sa�lar.

• Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokular�m�z�n onar�m�n� sa�lar.

• Kan yap�m�nda görevli önemli besin içeriklerini sa�lar.

• Sinir ve sindirim sistemlerimiz ile derimizin sa�l��nda görev alan besin içerikleri en çok bu grupta bulunur.

• Hastal�klara kar�� direncimizi art�ran besin içeriklerini sa�lar.

• Özellikle protein ihtiyac�n�n artt�� bebeklik ve çocukluk dönemlerinde, bu gruptaki besin içeriklerinin al�nmas� önemlidir.

SEBZE VE MEYVE GRUBU

Bitkilerin yenebilen her türlü k�sm�, sebze ve meyve grubu alt�nda toplan�r. Sebze ve meyvelerin içeriklerinin önemli bir k�sm�n� su olu�turmaktad�r. Bunun yan�nda mineral ve vitamin bak�m�ndan zengindir. Sebze ve meyve günde en az be� porsiyon (Bir orta boy elma, muz, portakal veya iki fincan pi�mi� sebze bir porsiyondur.) sebze ve meyve tüketmemiz gerekir.

Vücudumuz �çin Önemi

• Hücrelerimizin yenilenmesini ve dokular�m�z�n onar�m�n� sa�lar.

• Büyümemize ve geli�memize yard�m eder.

• Deri ve göz sa�l��m�z için önemlidir.

• Di� ve di� eti sa�l��m�z� korur.

• Hastal�klara kar�� direncimizi art�r�r.

• Kalp-damar hastal�klar�n�n ve baz� kanser türlerinin olu�ma ihtimalini azalt�r.

• Ba��rsaklar�m�z�n düzenli çal��mas�na yard�mc� olur.

• Vücuda zararl� maddelerin vücuttan at�lmas�na yard�mc� olur.

EKMEK VE TAHIL GRUBU

Bu�day, pirinç, m�s�r, çavdar ve yulaf gibi tah�llar ve bunlardan yap�lan ürünler bu grup içinde yer al�r. Bu besinler vitamin, mineral, protein, ya� ve karbonhidrat içerir. Tah�l ürünleri günde alt� porsiyon tüketilebilir. (Bir dilim ekmek veya dört yemek ka�� pilav bir porsiyondur.)

Vücudumuz �çin Önemi

• Vücudumuzun enerji kayna��d�r.

• Çavdar ve yulaf gibi lif içeri�i yüksek olan besinlerin tüketimi, ba��rsaklar�m�z�n düzenli çal��mas�n� sa�lar.

Yeterli ve dengeli beslenebilmek için dört farkl� besin grubundaki bu yiyeceklerden her gün yeteri kadar tüketmeliyiz. Besin gruplar�nda yer alan herhangi bir besin içeri�inin yetersiz al�nmas� durumunda, vücutta o besin içeri�inin görevi yerine getirilemez. Bunun sonucunda da vücudun çal��mas� aksar ve baz� hastal�klar ortaya ç�kar. Sa�l��m�z� koruman�n ve hastal�klar� önlemenin temel �art� yeterli ve dengeli beslenmektir

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Besinlerin sindirimi-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Sindirim neye denir?
Besinlerin çe�itli organlar�m�zda parçalanarak kana geçebilecek de�i�ime u�ramalar�na. sindirim denir. Sindirim a��zda ba�lar. an üste biter.

* Sindirim organlar�m�z nelerdir?
- A��z.
- Yemek borusu .
- Mide
- ince ba��rsak.
- Kal�n ba��rsak.

* A�z�n sindirimdeki görevi nedir?
A��zda dil, di� ve tükrük bezleri bulunur. Besinler a��zda önce di�ler taraf�ndan parçalan�r. sonra tükrük salg�lar�yla �slan�r. daha sonra dil taraf�ndan a��z içinde çevrilerek yuta�a yollan�r. A�z�m�z�n içinde bulunan dil kas dokudan yap�lm��t�r. De�i�ik yönlere hareket edebilir. Dilimiz konu�urken ve yemek yerken i�imize çok yarar. Dilimizin üzerinde irili ufakl� ç�k�nt�lar vard�r. Bu ç�k�nt�lar yiyeceklerin tad�na almam�za yard�m eder.

* Yuta��n sindirimdeki görevi nedir?
- Dilin toplay�p att�� besinler yutak denilen bölüme gelir.
- Yutak bu lokmalar� yemek borusuna iletir.

* Yemek borusunun sindirimdeki görevi nedir?
- Yemek borusu yutak ile mide aras�nda bulunan 20 - 2 S cmlik bir borudur. Besinlerin mideye iletilmesinde i�e yarar.

* Midenin sindirimdeki görevi nedir?
- Midenin sindirimdeki görevi büyüktür.
- Mide kuvvetli kaslar� sayesinde çe�itli yönlere kas�l�p gev�eme hareketi yaparak mideye gelen besinleri çalkalar, yo�urur, bulamaç hôline getirir.

* Midenin özellikleri nelerdir?
- Mide. kar�n bo�lu�unun sol üst k�sm�nda bulunur.
- Sindirim borusunun en geni� k�sm�d�r.
- Çaydanl�k biçimindedir.
- iç yüzeyi çok girintili ve ç�k�nt�l�d�r.
- �ste�imiz d��nda. durmadan çal��r.
- Mide, bulamaç hôline gelen besinleri ince ba��rsa�a gönderir.

* �nce ba��rsa��n görevleri nelerdir?
- �nce ba��rsa��n iç yüzeyinde bulunan kadife tüyü gibi ince tüycükler besinlerin kana geçmesini sa�lar.
- �nce ba��rsa��n ilk k�sm�na onikiparmak ba��rsa�� da denir. ince ba��rsak kar�n bo�lu�unda bulunur. Uzunlu�u yakla��k 6-7 metredir. ince ba��rsaktan sonra kal�n ba��rsak gelir.

* Kal�n ba��rsa��n görevleri nelerdir?
Kal�n ba��rsakta sindirim olmaz. Sindirilmi� besinlerdeki suyu emerek kana kar��t�r�r. Kalan art�klar�n anüs yoluyla d��ar� at�lmas�n� sa�lar.

* Sindirim sistemine yard�mc� olan organlar nelerdir?
- Tükrük bezleri, pankreas ve karaci�er sindirime yard�mc� olan organlard�r.
- Tükrük bezleri; besinlerin �slat�lmas�n� ve pi�mi� ni�astan�n sindirimini sa�lar.
- Pankreas; ince ba��rsa�a salg� dökerek besinlerin erimesini sa�lar.
- Karaci�er ise kandaki fazla �ekeri depolayarak vücuttaki kan �ekerini ayarlar.

* Karaci�er nas�l bir organd�r?
- Karaci�er kar�n bo�lu�unda midenin sa� üst k�sm�nda yer al�r.
- Koyu vi�ne rengindedir. Vitamin. mineral ve ya�lar� depo eder.
- Kullan�lan ilaçlar�n zararl� etkilerini önler.

* Sindirim sisteminin sa�l��n� korumak için ne yapmal�y�z?
- Ya�l� yiyeceklerden sak�nmal�y�z.
- K�zarm�� yiyecekler yememeliyiz.
- Yiyecekleri iyice çi�nemeliyiz.
- A��r� yemek yememeliyiz.
- Çok so�uk. çok s�cak. çok ac�, çok ek�i besinlerden kaç�nmal�y�z.
- Çe�itli besinler yemeliyiz.
- Midemizi ü�ütmemeliyiz.
- Her gün spor yapmal�y�z.

* Sindirim sistemi hastal�klar� nelerdir?
- Ülser.
- Tifo.
- Dizanteri,
- Kolera.
- ishal gibi hastal�klar sindirim sistemi hastal�klar�d�r.

* Ba��rsak parazitleri (asalaklar) nelerdir?
- Ba��rsak solucan�.
- �erit (tenya).
- k�l kurdu
- kancal� kurt gibi asalak hayvanlar sindirim borusuna yerle�erek sindirim bozukluklar� yaparlar.
Bu hayvanlar asalak ya�ad�klar� için yani haz�r besini yedikleri için. bunlara asalak ya da parazitler denir.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Bo�alt�m-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

BO�ALTIM S�STEM�

Bo�alt�m Sistemimiz Vücudumuzdan At�klar� Uzakla�t�r�r

Canl�lar hayatsal faaliyetlerini yürütebilmek için d��ar�dan besin al�rlar. Bu besinleri enerji verici, yap�c� onar�c� ve düzenleyici olarak kullan�rlar. Besin içeriklerinin hayatsal faaliyetlerde kullan�lmas�ndan sonra kalan su, madensel tuzlar, CO2, amonyak, üre ve ürik asit gibi zararl� maddelerin vücut d��na at�lmas�na bo�alt�m denir. Bo�alt�m olay�n� gerçekle�tiren sisteme de bo�alt�m sistemi ad� verilir. Bo�alt�m sistemi sayesinde sindirim sonucu hücrelerde olu�an art�k maddeler, d��ar�dan vücuda girmi� olan zararl� maddeler ve yararl� olmas�na ra�men hücrelere fazla gelen maddeler vücut d��na at�l�r.

Vücudumuz için gerekli besin içerikleri, enerji üretimi için, yap�m-onar�m için ve düzenleyici olarak kullan�l�r. Bu s�rada vücudumuza zararl� olan ve vücudumuzdan uzakla�t�r�lmas� gereken baz� at�k maddeler de olu�ur. Olu�an at�k maddeler vücudumuzdan bo�alt�mda görevli yap� ve organlar taraf�ndan uzakla�t�r�l�r.

At�k Maddeleri Vücudumuzdan Uzakla�t�ran Organlar

Böbrekler, akci�erler, karaci�er, deri ve kal�n ba��rsak at�k maddeleri vücudumuzdan uzakla�t�ran organlard�r. Bu organlar at�k maddeleri idrar, solunum, terleme ve d��k� yoluyla atar. E�er bu at�k maddeler vücudumuzdan uzakla�t�r�lmad�klar� takdirde zehirleyici olabilir. Bunun sonucu olarak vücudumuz görevlerini yerine getiremez. A�a��daki �emay� inceleyelim

Deri Vücudumuzdan suyun ve tuzun fazlas�n� terleme yoluyla d��ar� atar.Ayn� zamanda bu sayede vücut s�cakl�� da korunmu� olur.
Akci�erler Kan içindeki karbon dioksiti ve suyu soluk verme esnas�nda vücut d��na atar.
Karaci�er Proteinlerin sindirilmesi sonucunda olu�an zehirli bir maddeyi, daha az zararl� olan üreye dönü�türür.
Kal�n ba��rsak Su, safra ve besin at�klar�n�n d��k� �eklinde vücuttan at�lmas�n� sa�lar.
Böbrekler Kan içindeki zararl� at�klar� ve üreyi süzerek idrar �eklinde vücuttan uzakla�t�r�r.

Bo�alt�m Sistemimizi Olu�turan Yap� ve Organlar

Besin içeriklerinin hücrelerimiz taraf�ndan kullan�lmas� sonucunda at�k maddeler olu�ur. Olu�an bu at�k maddeler hücrelerimizden kan�m�za geçer. At�k maddelerle kirlenmi� kan�n vücudumuza zarar vermemesi için bir an önce temizlenmesi gerekir. Bu at�k maddeler vücudumuzdan bo�alt�m yoluyla uzakla�t�r�l�r. T�pk� fabrikalar�n zehirli at�klar� temizleyerek uzakla�t�ran ar�tma tesisleri gibi vücudumuzdan at�k maddeleri uzakla�t�ran ve bo�alt�m sistemi ad� verilen bir sistem vard�r.

Bo�alt�m sistemimiz; böbrekler, üreter, idrar kesesi ve üretradan olu�ur. Böbrekler bo�alt�m sistemimizin önemli organlar�ndan biridir.
Karaci�erin bo�alt�mdaki görevi: Hücrelerde solunum olay�nda baz� besinler (proteinler) parçaland��nda amonyak denilen ve çok zehirli olan bir s�v� olu�ur. Karaci�er, çok zehirli olan amonya��, daha az zehirli olan üre ve ürik aside çevirerek bo�alt�ma yard�mc� olur.
Karaci�er, ya�lanm�� alyuvarlar hücrelerini parçalar ve olu�an at�klar�n� safra s�v�s� ile ba��rsaklara göndererek bo�alt�m yapar.
Böbrekler: Bel omurlar�m�z�n iki yan�nda yer alan organlar�m�zd�r. Böbre�in �ekli fasulyeye benzer. Yakla��k uzunlu�u 10 cm'dir. Böbreklerimizin görevi, vücudumuzun çe�itli faaliyetleri sonucu olu�an at�k maddeleri kan�m�zdan süzerek uzakla�t�rmakt�r. Kan�m�zda at�k maddelerin yan� s�ra karbonhidratlar�n, ya�lar�n ve proteinlerin sindirilmesi sonucunda olu�an küçük moleküller ile vitamin ve su gibi yararl� maddeler de bulunur. Öyleyse, böbreklerimizin kan�m�z� süzerken kan�m�z�n içindeki yararl� maddeleri koruyup at�k maddeleri uzakla�t�rmas� gerekir. Peki, böbrekler kan�m�z� süzerek nas�l temizler? Kan�m�z, böbre�imizin temel birimi olan nefronlar taraf�ndan süzülerek temizlenir.

Önemli NOT:
*Böbrekler, vücutta ya�amsal faaliyetler sonucu olu�an su, üre, ürik asit ve madensel tuzlardan olu�an at�k maddelerin kandan süzülerek idrar �eklinde vücut d��na at�lmas�n� sa�lar. Yani insanlarda bo�alt�m olay�n� gerçekle�tiren organ böbreklerdir.
*Süzüntüdeki suyun büyük bir bölümü, glikoz ve di�er besin maddeleri öz bölgesindeki toplama kanalc�klar� taraf�ndan emilerek tekrar kana geçer. Bu olaya geri emilim denir. Böylece yararl� maddelerin vücut d��na at�lmas� engellenmi� olur. Süzüntüdeki su ve besinler emildikten sonra havuzcukta kalan s�v�ya idrar denir
Her bir böbrekte, yakla��k bir milyon nefron bulunur.
Nefronlar bo�alt�m maddelerini kandan süzer ve idrar olu�umunu sa�lar, böylece kan�m�z� temizler. Peki, böbreklerimiz idrar� nas�l olu�turdu�unu biliyor musunuz?
1. Kan, böbrek atardamarlar� yoluyla böbreklere gelir ve nefronlarda süzülür.
2. Kan içindeki yararl� maddeler, süzülme s�ras�nda nefronlarda emilir ve tekrar kana geçer.
3. Süzülerek temizlenen bu kan, böbrek toplardamar� ile böbreklerden ç�kar.
4.Süzülmeden sonra kalan tuzun ve suyun fazlas� ile üre idrar� olu�turur.
5.Olu�an idrar, üreterde ve idrar kesesinde toplan�r.
6.�drar üretra ile vücuttan d��ar� at�l�r.

Önemli NOT:
*Vücudumuzda bo�alt�ma yard�mc� olan organlar: Terleme yolu ile at�k maddeleri vücuttan uzakla�t�ran DER�, Solunum sonucu at�k karbondioksit v su buhar�n� atan AKC��ER, baz� maddelerin parçalanmas� s�ras�nda olu�an zehirli maddeleri sindirim kanal�na bo�altan KARAC��ER
*Kan�m�z böbre�imizin temel birimi olan nefronlar taraf�ndan süzülerek temizlenir. Böbreklerimizin kan�m�z� süzerek at�klar� idrar �eklinde uzakla�t�r�r.
*Vücuda pompalanan kan, karaci�ere gelir ve kandaki amonyak, üre ve ürik aside çevrilir. Kan daha sonra böbrek atardamar� ile böbreklere gelir. (Böbrek atardamar�, aorttan ayr�lan damarlardan biridir.)Böbreklere gelen kirli kandaki su, üre, ürik asit ve madensel tuzlar, kabuk bölgesindeki nefronlar taraf�ndan süzülür. Süzülen ve temizlenen kan, böbrek toplardamar� ile böbreklerden uzakla�t�r�l�r.
*D��k�lama: Sindirilmeyen besinlerin sindirim sisteminden at�lmas� olay�d�r. Bo�alt�m olay� de�ildir.
*Damlama: Nemli havalarda sabah�n erken saatlerinde bitkilerin yapraklar� üzerinde su damlac�klar� görülür. Bitki att�� bu su damlac�klar� sayesinde bitkideki fazla su ve mineraller bünyesinden at�l�r.
*Bitkiler bo�alt�m�; su ve karbondioksiti yaprak gözeneklerinden ve yaprak dökümü ve köklerden ise fazla su ve madensel tuz bo�alt�m� yapar.
*Tek hücrelilerde ( Amip, ö�lana, paremezyum gibi) bo�alt�m� hücre zar�ndan yaparlar
*Tek delikliler: Kurba�a, bal�k, sürüngen ve ku�larda bo�alt�m ve üreme tek bir aç�kl�ktan yap�l�r. Buna göre bu delikten sperm, d��k�, yumurta ç�kar.
*Memeli erkeklerde: �drar ve sperm ayn� delikten d��k� ayr� delikten at�l�r.
*Memeli di�iler: �drar, d��k� ve yumurta 3 ayr� delikten at�l�r.

Bo�alt�m Sisteminin Sa�l�� ve Korunmas� :

1- Yeterli miktarda s�v� al�nmal�d�r. (Böbreklerin rahat çal��mas� için bol s�v�ya ihtiyac� vard�r. Al�nan s�v� miktar� s�cak ve kuru havalarda artt�r�lmal�d�r. Günlük en az 2 litre su al�nmal�d�r.)
2- �drar uzun süre tutulmamal�d�r. (Böbrek ta�lar� olu�abilir).
3- Böbrekler ve idrar yollar� so�uktan korunmal�d�r. (Böbrek sa�l�� için).
4- A��r� ac� ve baharatl� yiyecekler yenilmemelidir.
5- Düzenli banyo yap�lmal�d�r. (Derideki gözeneklerin aç�lmas� için).
6- �çilen su ve yenilen besinler temiz olmal�d�r.
7- Böbrek iltihab� rahats�zl�klar�nda tedavi yar�da kesilmemeli ve ilaçlar zaman�nda al�nmal�d�r.
8- Di� çürükleri ve bo�az iltihab� hemen tedavi ettirilmelidir. (Çürük veya iltihaba yol açan mikroorganizmalar, kal�c� böbrek rahats�zl�klar�na yol açabilir.)
9- Ki�isel temizli�e dikkat edilmelidir.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Say�lar-Do�al Say�lar-5.S�n�f Matematik

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

1) A�a��da rakamla verilen do�al say�lar�n okunu�lar�n� yaz� ile yaz�n.

234 702: …………………………………………………………………………………………………..

1 099 002: …………………………………………………………………………………………………

12 400 105: ………………………………………………………………………………………………..

200 825 459: ………………………………………………………………………………………………

2 534 098: ………………………………………………………………………………………………….

23 456 100: ………………………………………………………………………………………………..

100 000 024: ………………………………………………………………………………………………

2) A�a��da yaz�yla verilen do�al say�lar�n okunu�lar�n� rakamla yaz�n.

On yedi milyon üç yüz yirmi be� bin on dokuz : ……………………

Elli alt� milyon iki yüz on sekiz bin be� yüz on dört: …………………..

�ki milyon yüz yedi bin üç yüz k�rk yedi: …………………

Yüz on milyon be� yüz elli bin üç yüz dört: ………………

Bir milyon yüz otuz bin yüz otuz: …………………….

Dokuz yüz doksan dokuz milyon dokuz yüz doksan dokuz bin dokuz yüz: …………………..

Üç yüz on milyon yüz k�rk yedi bin yedi yüz yedi: ……………………………..

3) A�a��daki do�al say�lar�n basamak ve bölük adlar�n� tabloya yaz�n�z.

1 256 784
76 809 125

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

��RENME ALANI : B�REY VE TOPLUM-�N�TE : HAKLARIMI ��REN�YORUM-5.S�n�f Sosyal Bilgiler

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Çocuk Haklar� Bildirgesi, 20 Kas�m 1959'da Birle�mi� Milletler Genel Kurulu'nda kabul edilmi�tir. Bu bildirgenin temeli olan �nsan Haklar� Evrensel Beyannamesi de Birle�mi� Milletler Genel Kurulu'nun 10 Aral�k 1948 tarih ve 217 A (III) say�l� karar� ile benimsenmi� ve ilan edilmi�ti. Bu bildirge, Resmi Gazete'de ise 27 May�s 1949 tarihinde 7217 say�l� karar uyar�nca yay�mland�. Bu sayede çocuklar, kötü davran��lardan ve yasa-d�� çal��maktan kurtulmu�, çocuklu�unu ya�ayabilme hakk�n� elde etmi�tir.

Temel iki kavram�n alt�n�n çizilmesi gerekti�i özellikle çocuk haklar� sözle�mesinden sonra ortaya ç�km��t�r.

1 -Çocu�un birey olarak var oldu�u ve haklar�n�n bulundu�u,

2- Çocu�un yararlar� ilkesinin temel ilke olarak de�erlendirilmesi gereklili�i,

Uluslararas� bildirgeler incelendi�inde çocuk istismar� ve ihmali olay�na yer veren hukuki ba�lay�c�l��a sahip bir belgenin 1989 tarihine kadar varolmad�� görülmektedir. Çocuklar. çocuk haklar� ve çocuk refah, 1945 y�l�nda kuruldu�undan bu yana Birle�mi� Milletlerin merkezi ilgi odaklar�ndan birini olu�turmu�tur.

Genel Kurul un gerçekle�tirdi�i ilk çal��malardan biri bugün çocuklara yönelik uluslararas�, yard�m çal��malar�n�n temel dire�i durumunda olan Birle�mi� Milletler Çocuklar Yard�m Fonunun (UNICEF) kurulmas� olmu�tur. Genel Kurul taraf�ndan 1948 y�l�nda kabul edilen insan Haklar� Evrensel Bildirgesi, çocuklar�n özel olarak özen ve bak�ma kavu�turmalar� gerekti�ini kabul etmi�tir. 0 dönemden sonra Birle�mi� Milletler çocuk haklar�na yönelik olarak 1959 y�l�nda Çocuk Haklar� Bildirisini kabul etmi�tir. Bu bildiride yer verilen çocuk haklar�na uluslararas� yasa gücünü kazand�ran ilke metin ise Çocuk Haklar�na dair sözle�medir. Bu sözle�me 20 Kas�m 1989 tarihinde Birle�mi� Milletler Genel Kurulunda oybirli�i ile kabul edilmi�tir. Türkiye Cumhuriyetinde zaman�n Cumhurba�kan�nca 14 Eylül 1990’da imzalanan Çocuk Haklar� Sözle�mesi Aral�k 1994 de Meclisten geçirilerek yürürlü�e girmi�tir. (2)

Çocuk haklar�n� yasal ve manevi haklar olarak iki grupta incelemekte fayda vard�r Yasal bir hak, ülkesinin yasas� taraf�ndan verilen ve uygulanan bir hak ve yetkidir. Manevi hak ise. do�rulanabilir bir yetkiyi tan�mlamaktad�r. Yasal bir hakk�n hukukun adli mekanizmas�yla uygulanabilir olmas� zorunludur, oysa manevi bir hak her zaman uygulanamaz. Ancak manevi haklar�n, yasal haklar�n olu�umunda bir etken olabilece�i unutulmamal�d�r.

Çocuk Haklar�n� �u alt ba�l�klarda incelemek mümkündür.

1- Refah Haklar�: Bu haklar bütün çocuklar�n beslenme. t�bbi hizmet ve bar�nma ve e�itim gereksinimlerini Sa�lar.

2 Korumac� Haklar: Çocuklar� yetersiz ilgiden. ev içindeki ihmal, fiziksel ya da duygusal istismardan ya da ba�ka herhangi bir tehlikeden koruyacak haklarla ilgilidir. Korumac� haklar�n, çocuklar� yeti�kinlere ba��ml� k�ld��n, ve özerkliklerini yok etti�i için e!e�tiren kimi çocuk haklar� savunucular�, korumac� haklar�n tan�mlanmas� ve uygulanmas�nda çok hassas olmak gerekti�ini ileri sürmektedirler.

3-Yeti�kin Haklar�: Ayn� anda yeti�kinlerin tek ba�lar�na sahip olduklar� haklara. çocuklar�n da sahip olmalar, gerekti�ini söylemektedir. Bu istek ya��n, ayr�cal�k vermek ya da yads�mak için keyfi ve ak�l d�� bir denekta�� oldu�u görü�üne dayanmaktad�r. Bu yeti�kin haklar�n� genç insanlara tan�mak, onlar�n bu önemli alanlardaki özerkliklerini ve ba��ms�zl�klar�n� artt�racakt�r.

4-Ana-Baba/ara kar�� Haklar: Çocuklar�n re�itlik ya��na ula�madan önce, ana-babalar� kar��s�nda daha fazla ba��ms�zl�k sahibi olmalar� gerekti�ini ifade eder. Yeti�kin haklar� gibi bu haklar�n amac� da çocuklar� korumak de�il. ki�isel özelliklerini art�rmakt�r.

Çocuk haklar� konusunda korumac� ve özgürle�tirici e�ilimler olmak üzere iki temel yakla��m�n oldu�u görülmektedir. Ancak, çocuklar�n korunmas� ve çocuk haklar�n� n korunmas� zorunlu olarak birbirlerine kar��t de�il! birbirlerini tamamlay�c� hedefler olarak de�erlendirilmelidir. Korumac� yasalar. özgürle�tiricilerin çocuklara geni�letmeyi istedikleri yeti�kinlerin haklar�n�n yerine geçmemeli, onlara destek olmal�d�r.

Türkiye’de çocuk hukuku ile ilgili geli�melerin ba�lang�c� 19yüzy�ld�r. Bu alandaki önemli geli�meler gerçek anlamda Cumhuriyet döneminde gerçekle�mi�tir. Di�er hukuk sistemlerinin aksine Türk Hukuk Sisteminde çocuklar�n korunmas�na ait kurallar, esaslar� bak�m�ndan, do�rudan do�uya kanunlarla da desteklenmi�tir. Bu kanunun model al�nd�� sviçre kanunlar�nda da ayr� �ekilde gözükmektedir.

Modern hukuk sistemlerinde çocuklar�n korunmas�, çocu�unda bir �ahsiyet yani insan olarak sevgiye ve �efkate lay�k olmas� ve birlik yani çocu�un, toplumun, milletin. devletin bir parças�n� olu�turmas� ve kamu yarar�na korunmas� fikrine dayan�r.

Memleketimizde ise uzun y�llar sosyal yard�m ve bunun içinde çocu�un korunmas� dini kurumlar taraf�ndan gerçekle�tirilmi�tir. Osmanl� Devletinde bu sosyal kurumlar, ‘Vak�flar’ taraf�ndan olu�turulmu�tur.

Türkiye’de çocu�a önem vermek, onu ve haklar�n� korumaya yönelik kurumlar�n kurulmaya ba�lanmas� 19.yüzy�la rastlar. Mithat Pa�a, Tuna Eyaleti Valisi iken Çocuk �slahhanelerine ait bir tüzük düzenlemi� ve ayn� tüzük uygulanmak üzere Dahiliye Nezaretince 1868 y�l�nda bütün valiliklere tamim edilmi�tir. Sokaklarda dilenen çocuklarla, sakat erkek ve kad�nlar�n dilenmekten kurtar�lmalar� için Darülacezeler kurulmas� 1890 y�l�nda Halil R�fat pa�an�n sadrazaml�� zaman�nda dü�ünülmü� ve gerçekle�mesini II. Abdülhamit emretmi�tir. Yine 1894 y�l�nda ç�kar�lan “dilencili�in mealine dair tüzük” o zamanlar için bu sahada küçümsenmeyecek önlemleri içermektedir. (3) Cumhuriyetle birlikte, Türk Medeni Kanunuyla çocuklar�n haklar�na ili�kin hükümler düzenlenmi� ve daha sonralar� ise ç�kar�lan özel kanunlarla, medeni kanundaki haklar tamamlanmaya çal��lm��t�r. ülkemizde. çocu�un ve haklar�n�n korunmas�yla ilgili olarak ç�kar�lan ilk özel kanun 5387 nolu, Korunmaya Muhtaç Çocuklar Hakk�nda Kanun olup, 23 May�s 1949’da ç�kar�lm��t�r. Daha sonra 1979 y�l�nda ‘Çocuk Mahkemelerinin Kurulu�u, Görev ve Yarg�lama Usulleri Hakk�nda Kanun”un kabulü ile çocuk yarg�lamas�na özel bir statü kazand�r�lm��t�r. Ancak yasa 1 Haziran 1982 de yürürlü�e girebilmi� ve yasada öngörülen çocuk mahkemeler ise 1988 y�l�nda kurulabilmi�tir. 27 May�s 1983 tarihinde ise “Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu” yürürlü�e girmi� böylelikle de korunmaya muhtaç çocuklar hakk�nda kanun yürürlükten kald�r�lm��t�r. 1986 y�l�nda ise ç�rakl�k ve mesleki e�itim kanunu ç�kar�lm��t�r. Son olarak, çocuklar�n korunmas�yla ilgili olarak ç�kar�lan önemli yasalardan birisi de özel e�itime muhtaç çocuklar kanunu”dur. (4)

Polonya otoriteleri, Uluslararas� Çocuk Y�l� (1979) öncesinde, bir Çocuk Haklar� Sözle�mesi haz�rlanmas� için öneride bulunurken, çocuk haklar�n�n tutarl� ve ba�lay�c� yasalar bütününe dayanmas� gerekçesini öne sürmü�lerdir. Yap�lan çal��malar sonucunda haz�rlanan sözle�me metni, Birle�mi� Milletler Genel Kurulu taraf�ndan, 20 Kas�m 1989 tarihinde kabul edildikten sonra, 26 Ocak 1990 tarihinde imzaya aç�lm��t�r. Sözle�me, daha imzaya aç�l��n�n ilk gününde 61 devlet taraf�ndan imzaland�. Sözle�me, 2 Eylül 1990 tarihinde yürürlü�e girmi�tir. Türkiye ise, 30 Eylül 1990 tarihinde imzalad�� sözle�meyi, Ocak 1995 y�l�nda onaylam��t�r. (1,2)

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Uzay Giysisi

12/5/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Niçin giyiniriz?
K��n soka�a ç�karken ne giyeriz? Niçin?
Niçin sualt� dal��lar�nda özel giysi giyilir?
Niçin uzay giysisine gereksinmemiz var?

Olas� ölçüde hafif...
D�� etkilere kar�� dayan�kl�...
�çinde rahat hareket edilebilmemize olanak tan�yan...
Uzay giysilerinde buna ek olarak...
Gerilme kuvvetine dayan�kl� olmas� gerekiyor.
Çünkü bu elbiselerin içinde gerekli tam hava bas�nc�n� sa�lamak için gaz vard�r.
Bir di�er özelli�i dü�ük s�cakl�klara duyarl� olmamas� gerekiyor.
Çünkü �s�sal sal�n�m dolay�s�yla uzay so�uktur.
Kolay k�r�labilir, y�rt�labilir olmamas� gerekir.
Do�al olarak özel bir materyalden yap�lmas� beklenir.
En zor sorun so�uktan korunmakt�r. Daha do�rusu ��n�m yoluyla �s� kayb�n� belirli s�n�rlar içinde tutmak gerekir.
Bunun için giysinin olas� ölçüde parlak cilalanmas� gerekir. Bunun da en iyi yolu giysiyi metalden yapmakt�r.
Bunun en iyi çözüm olmas�na kar��n giysinin elastik olmas� da istenir. O nedenle elastik bir materyalden yap�l�r ve parlak beyaza boyan�r.
Hem içerideki yüksek bas�nca dayanacak hem de esnek olacak, tek çözüm var; metal gibi kat� bir materyal.
Z�rhl� elbiseler tasar�m�nda deneyim var...
Esnek metal tüpler bile uzay giysisi olarak dü�ünülmü�tür.
Özel bir astar kullan�l�r, bu ise iyi bir �s�sal izolasyon sa�lar.

E�er uzayda çal��rken giysiniz yoksa
1) 15 saniyede bilinçsiz hale gelirsiniz (oksijen)
2) Kan ve tüm vücud s�v�s� kaynar ve sonra donar
3) Deriniz, kalbiniz ve tüm di�er organlar�n�z kaynayan s�v�lardan dolay� geni�ler
4) Korkunç bir s�cakl�k de�i�imi ile yüzyüzesiniz. Güne�li bir yerde 120C, gölgede ise -100C.
5) Çe�itli radyasyonla (kozmik ��n ve güne�ten kaynaklanan yüklü parçac�klar) yüzyüzesiniz.
6) Yüksek h�zla hareket eden toz parçac�klar� size çarpar

Bu tehlikelerden korunmak için uzay giysisi

Bas�nçl� bir atmosfere sahip olmal�
Oksijen sa�lamal�
Sizden ç�kan karbondioksiti yok etmeli
S�cakl�k aç�s�ndan size bir konfor sa�lamal�
Gökta�lar�ndan sizi korumal�
Belirli bir limite kadar radyosyondan korumal�
Temiz iyi bir görü� sa�lamal�
Giysi içinde kolayca hareket etmenizi sa�lamal�
Ana araçtaki komutan ile ileti�imi sa�lamal�
Uzay arac�n�n d��nda kolayca çal��man�z� sa�lamal�

Bas�nçl� atmosfer

Uzay giysisi bir balona da benzetilebilir. Neoprene denilen yapay lastik ile dokunmus su geçirmez bir kuma�la kaplan�r. D��ar�daki bir kaynaktan özel bir pompa ile hava bas�l�r.
Normal atmosferik bas�nc�n (1 atm) alt�nda (0.29 atm) bir bas�nç uygulan�r. Uzay meki�inin kabininde ise 1 atm bas�nç vard�r. Airlock’daki bas�nç da dü�üktür.
Astronotlarda da bas�nç de�i�ikli�inden dolay� vurgun yeme riski vard�r. Uzay giysisi ve kabin...

Oksijen

Uzay giysisi normal hava kullanmaz çünkü dü�ük bas�nçta akci�er ve kanda dü�ük oksijen yo�unlu�una neden olur. Yüksek da�lara ç�karken bu belirtiler gözlenir.
O nedenle solumak için sadece oksijen verilir.
Ya uzay arac�ndan bir hortumla veya ya�am deste�i sa�layan bir s�rt çantas�yla.
Uzay meki�i ve uzay istasyonunda ise tam bizim soludu�umuz hava verilir. Uzay yürüyü�üne ç�kmadan önce saf oksijen soluyan astronotlar vurgun yemekten kurtulur.

Karbon Dioksit

Nefes ald��m�zda karbon dioksit ç�kar�r�z.
Giysinin içinde karbon dioksit yo�unlu�u öldürücü seviyeye ç�kar.
Uzay giysisi atmosferindeki fazla karbon dioksit d��ar� at�lmal�d�r.
Bunun için Lityum hidroksit kutusu kullan�l�r. Bu kutu ya uzay arac�n�n içinde ya da s�rt çantas�nda bulunur.

S�cakl�k...

Büyük s�cakl�k de�i�imlerinden korunmak için...
Astronot yorucu i�ler yapt��nda �s� üretir. E�er bu �s� yok edilmezse astronot terler. Bunun sonucunda da kask�n�n içi bu�ulan�r.
Daha önemlisi astronot bu durumda müthi� su kaybeder. Gemini 9’un astronotu Eugene Cernan uzay yürüyü�ü s�ras�nda 3 kilo yöresinde su kaybetmi�ti.
Bu �s� fazlal��n� almak için elbisenin içine kuru hava verilir veya fan kullan�l�r. Ço�u zaman da su so�utmal� giysi kullan�l�r.

Gökta�� ve radyosyon...

Astronotlar� küçük ama h�zl� toz parçac�klar�ndan korumak için uzay giysileri çok katl�, dayan�kl� sentetik kuma�tan yap�l�r.
Giysinin çok katl� olu�u onun y�rt�lmas�n� da önler.
Radyosyondan s�n�rl� bir koruma sa�lar.
Giysinin içi Mylar denilen bir materyal ile kaplan�r. Bu radyosyonun yans�mas�n� sa�lar.
Güne� patlamas� sonucu yüklü parçac�klardan koruyacak bir �ey olmad�� için uzay yürüyü�leri güne� etkinli�inin olmad�� zamanlarda yap�l�r.

Kask ve Temiz Görü�...

Kask saf plastikten veya dayan�kl� polikarbonatdan yap�l�r. I��k yans�t�c� bir k�l�f içindedir.
Gözlük bölümü par�ldamalar� önlemek için hafif renklendirilmi�tir. Güne� gözlü�ü gibi.
Uzay yürüyü�ünden önce bu gözlük k�sm�n�n içine bu�ulanmay� önleyecek bir sprey s�k�l�r.
Ça�da� kasklarda lamba da vard�r. Astronot gölgede de görebilsin diye.

Uzay Giysisi �çinde Hareket...

�i�irilmi� uzay giysisinin içinde hareket etmek çok zordur. �i�irilmi� lastik eldivenin içindeki parma��n�z� hareket ettirmeye çal��t��n�z� dü�ünün.
Bu durmun üstesinden gelmek için uzay giysisinde ba�lant� yerleri vard�r. Astronot bundan yararlanarak elini, kolunu, aya��n�, dizini ve baca��n� k�v�rabilir.

�leti�im...

Ana kumandadaki arkada�lar� veya yerdeki kumanda merkezi ile konu�mas� için ileti�im kurmas� gerekir, ba��rsa sesini duyuramaz.
Telefon teli ile araca ba�l� olmas� gerekir.
Ça�da� astronot giysileri art�k radyo al�c�/verici bar�nd�rmaktad�r. Bu radyo al�c�/vericiler ya s�rt çantas�nda ya da gö�üs çantalar�nda bulunur.
�leti�im için kulakl�k ve mikrofon kullan�rlar.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

D�nyam�z�n yuvarlak oldu�unu nas�l ispatlar�z?

12/5/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

D�nyam�z�n �ekli nas�ld�r?

12/5/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

AY’IN HAREKETLER�

12/5/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Ay’�n Dünya ve Güne�’ten çok küçük oldu�unu, Dünya’dan bak�ld��nda yakla��k olarak Güne�’le ayn� büyüklükte göründü�ünü ö�rendik. Çünkü Ay, Dünya’ya en yak�n gök cismidir. Bu yüzden di�er gök cisimlerinden büyükmü� gibi gözükür.

Bulutsuz gecelerde Ay’� de�i�ik �ekillerde görebiliriz. Ay’� görebildi�imize göre Ay’dan gözümüze ��k gelmektedir. Oysa Ay bir ��k kayna�� de�ildir. Size göre Ay’dan gelen ��n kayna�� nedir?

Dünya’m�z gibi Ay’�n da hareketleri vard�r.

1. Kendi etraf�nda döner.

2. Dünya’n�n etraf�nda dolan�r.

3. Dünya ile birlikte Güne�in etraf�nda dolan�r.

Alican Gözlem Yap�yor…

Merakl� Alican Ay’�n evrelerini merak etmi�. Her ak�am oturup teleskopuyla Ay’� gözlemlemi�.

Günler birbirini takip etmi�. Ay’� hep farkl� �ekillerde gözlemledi�i için Ay’�n farkl� evrelerinin oldu�unu anlam��.

Ama bu gözleminde bir �ey dikkatini çekmi�. Her gece ay�n hep gülen yüzünü görüyormu�. Bir gün bile Ay’�n arka taraf�n� görememi�. Bunun nedenini ara�t�rmaya karar vermi�.

Ay da Dünya gibi kendi etraf�nda döner. Ay’�n kendi etraf�ndaki bir tur dönme süresi ile Dünya etraf�ndaki bir tur dolanma süresi birbirine e�ittir. Bu süre 28 gündür. Bu zamanlar�n e�it olmas� nedeniyle Ay’�n hep ayn� yüzü görülür. Arka yüzü hiçbir zaman görünmez. �ki arkada� yüz yüze durdu�unuzu dü�ünün. Arkada��n�z kendi etraf�nda dönerken ayn� zamanda sizin etraf�n�zda dolans�n. Çevrenizde dolan�p bir tur att��nda yüzünün yine size dönük olmas� bu durum ile ayn�d�r.

Ay’�n ��n� Güne�’ten ald��n� ö�renmi�tik. Bazen Ay’� göremeyebiliriz. E�er Ay’�n Dünya’ya bakan taraf� güne� ��n� alm�yorsa onu gözlemleyemeyiz.

Ay’�n görünümleri, 28 günlük dönme hareketi süresince de�i�en ve tekrarlanan do�a olay�d�r.
Dünya’dan bak�ld��nda Ay’�n Dünya çevresindeki dolan�m süresince, görünümünde düzenli de�i�meler vard�r. Ay’�n görünü�ünde belirli aral�klarla tekrarlanan bu de�i�ikliklere Ay’�n evreleri ad� verilir. Ay’�n dört ana evresi vard�r:

Ay’�n evreleri; Dünya’n�n kendi çevresindeki hareketi ile, Ay’�n Dünya etraf�ndaki dolan�m� sonucu olu�ur.
6.sayfadaki resimde, Güne�’in Dünya ve Ay’� nas�l ayd�nlatt��n� görüyorsunuz. Resmi inceleyiniz.

Defalarca Ay’a bakm��s�n�zd�r. Peki gördü�ünüz �ekiller a�a��daki �ekillere benziyor muydu?
Ö�rendi�iniz evrelerin �ekillerini gösteriniz. Hangi �ekil hangi evreyi temsil ediyor?

Ay’�n bu dört ana evresinin d��nda farkl� �ekillerin de oldu�unu görüyoruz. Bu ara evrelerin isimleri �ekillerinden de anla��laca�� gibi hilal evresi ve �i�kin evredir. Yukar�daki �ekil üzerinde bu evreleri de gösterebilir misiniz?

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

G�ne� mi Yoksa D�nya m� Hareket Ediyor?

12/5/2009 � Kategori: �lk��retim 5.S�n�f

Hepiniz çe�itli ta��tlarla yolculuk etmi�sinizdir. H�zl� hareket eden bir otomobilde ya da trende yolculuk yaparken yol kenar�ndaki a�açlar ve telefon direkleri, h�zla hareke ediyorlarm�� gibi görünür. Oysa siz hareketli, a�açlar ve direkler ise hareketsizdir.

Dünya dönmekte ve Güne�’in etraf�nda dolanmaktad�r. Buna ra�men biz, bunu hissetmez; yeryüzü sabit, Güne�’i hareketliymi� gibi hissederiz.

Art�k biliyoruz ki hareket eden Güne� de�il, Dünya’d�r. Güne�’i hareketliymi� gibi hissetmemizin nedeni ise Dünya’n�n kendi etraf�nda dönmesidir.

Dünya’m�z�n hareketlerini bir topac�n dönü�üne benzetebiliriz. Topaç kendi ucunda dönerken zemin üzerinde de daireye benzer bir yol üzerinde dolan�r.
Dünya’m�z�n Güne� etraf�ndaki hareketi de, topac�n dönerken yerdeki dolan�m�na benzer. Dünya kendi çevresinde dönerken bir yandan da Güne�’in çevresinde dolan�r.
Dünya bu dolan�m�n� ne kadar sürede tamamlar?

A�a��daki resimde Dünya’n�n Güne�’in çevresindeki dolan�m�n� görüyorsunuz.

• Dünya, kendi etraf�nda dönerken ayn� zamanda güne�in çevresinde de dolan�r.
• Bu dolan�m� hayali bir çizgi üzerinde gerçekle�tirir.
• Dünya’n�n Güne� etraf�ndaki dolan�m�na dönme ya da devir ad� verilir.
• Dünya, Güne� etraf�ndaki bir tam dolan�m�n� 365 günde tamamlar.
• Bu süreye 1 y�l ad� verilir.

Gün ve y�l, Dünya’n�n hareketleri sonucu olu�an zaman dilimleridir. Dünya’n�n Güne� etraf�ndaki bir tam dönü�ünü tamamlamas�yla olu�an bir y�ll�k süre, insanlar taraf�ndan ay ve hafta gibi zaman dilimlerine ayr�lm��t�r.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

� �nceki :: Sonraki �

arad��n�z t�m �devler bu mekanda!!!Do�ru yerdesiniz!!!

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Besinlerin gereklili�i ve dengeli beslenme-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Besinlerin sindirimi-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

V�cudumuz Bilmecesini ��zelim-Bo�alt�m-5.S�n�f Fen ve Teknoloji

Say�lar-Do�al Say�lar-5.S�n�f Matematik

��RENME ALANI : B�REY VE TOPLUM-�N�TE : HAKLARIMI ��REN�YORUM-5.S�n�f Sosyal Bilgiler

Uzay Giysisi

D�nyam�z�n yuvarlak oldu�unu nas�l ispatlar�z?

D�nyam�z�n �ekli nas�ld�r?

AY’IN HAREKETLER�

G�ne� mi Yoksa D�nya m� Hareket Ediyor?

Men�

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m