�DEV�STAN.........ARADI�INIZ T�M �DEVLER BURDA!!!... ..HO� GELD�N�ZZZZ...�DEV�STAN!!!.....

B�R KAHRAMAN DO�UYOR-�NKILAP TAR�H� DERS� 8.SINIF

12/10/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

BATIYA AÇILAN KENT SELAN�K

Kazan�m:Atatürk’ün çocukluk dönemini ve bu dönemde içinde bulundu�u toplumun sosyal ve kültürel yap�s�n� analiz eder.

Selanik Osmanl� Devleti nin Rumeli’deki ve önemli bir ticaret merkezi olan kentiydi.Avrupa’ya ve �stanbul’a demir yolu ile ba�l� olan nadir bir Osmanl� kenti idi.Bu demir yoluda �ehre ayr� bir canl�l�k, zenginlik ve bilgi al�� veri�i sa�lam��t�r.

Selanik ayr�ca bir çok dinden ve milletten insanlar� bar�nd�r�yordu.Türklerin ço�unlu�u olu�turmakla beraber �ehirde Rum, Bulgar, S�rp, Ermenililer ya��yordu.Bu durumda �ehirde çok zengin bir kültürel hayata denen oluyordu.

Frans�z ihtilaline kadar bar�� içinde bir kent iken Frans�z �htiallinin ç�kard�� Milliyetçilik ak�mlar� sonucu balkanlar kar��m�� Balkan uluslar� ba��ms�z olmaya çal��m��t�r.Bu durumdan Selanik’te etkilenmi� ve kentte karga�a ortam� hüküm sürmeye ba�lam��t�r.

Frans�z ihtilal� sonucu Osmanl� devleti parçalanmaya ba�lanm�� Osmanl� Devleti de bu duruma çözüm oram�� ve baz� fikir ak�mlar� ortaya ç�karm��t�r.Bunlar bütün Osmanl� Devletindeki insanlar� kapsamak olan Osmanl�c�l�k fikri bu fikre göre �rk ve din ayr�m� gözetilmeksisiz herkez Osmanl� vatanda�� fakat balkan sava�lar�nda balkan devletlerin ba��ms�z olmak istemesi ve di�er uluslar�n Osmanl� Devletinde ayr�lmak istemesi nedeni ile bu fikir ba�ar�s�z olmu�tur.Daha sonra �slamc�l�k fikri ortaya at�lm��t�r bu fikre göre sadece Müslüman halk� devletin çat�s� alt�nda tutmakt�.Buda 1. dünya sava��nda Müslüman Araplar�n Osmanl�ya sald�rmas� ile ba�ar�s�z oldu.En sonunda Türkçülük ak�m� ortaya ç�km�� ve ba�ar�l�da olmu�tur.Kurtulu� sava�� bu ba�ar�ya önek gösterebilir

MUSTAFA KEMAL’DE ÇOCUKTU

Mustafa Kemal Atatürk kültürlü bir ailenin çocu�u olarak 1881 y�l�nda Selanik kentinde do�du.

Peki Selanik Kentinde do�man�n ne gibi ajantajlar� vard�.

1.Öncelikle di�er Osmanl� kentlerine göre oldukça zengin bir kentti.Maddi durumu iyidi

2.Bir çok milletten ve dinden insanlar ya�ad�� için Kültür zenginli�i vard�.Atatürk bö�lece her çe�it milleti tan�m�� ve bilgi sahibi olmu�tur.

3.Ticaret yolu ve demir yolu üzerinde olmas�ndan dolay� h�zl� bilgi al�� veri�inin oldu�� stanbul’dan ve Avrupa’da olan olaylardan an�nda haberlerin ula�t�� bir kent olmas�

4.Özgürce dü�üncelerin ifade edildi�i e�itim imkanlar�n üst düzeyde oldu�u ça�da� e�itim sitemin oldu�u nadir Osmanl� kentlerinde olmas�da Mustafa Kemal’in yeti�mesine önemli katk� sa�lam��t�r

MUSTAFA KEMAL OKULDA

Kazan�m:Atatürk’ün ö�renim hayat� ile ilgili olay ve olgular� kavrar.

Mustafa kemal öncelikler annesinin �srar� nedeni ile din a��rl�k e�itim verildi�i Mahalle Mektebine gider

Daha sonra babas� bu okuldan al�p Mustafa Kemal’i ça�da� ve iyi bir e�itim verildi�i �emsi efendi Mektebine(ilkokul) verir.Bu okuldan günün �atlar�na göre kaliteli e�itim al�r.

Mustafa Kemal bu okulda iken babas� ölür.Bu yüzden ö�ren hayat� yar�m kal�r.Annesi ile birlikte köyde day�s�n�n yan�na gider.Bir süre köyde çal��r.

Mustafa Kemal2in �srar� ile annesi Atatürk’ü Selanik’te teyzesinin yan�na gönderir.Ö�renin hayat�na kald�� yerden devam eder.

Girdi�i askeri okul s�nav�n� kazanarak Selanik Askeri rü�tüye (orta okul) ba�lar.Art�k Mustafa Kemal Askerli�e ilk ad�m�n� atm�� olur.Selanik askeri rü�tiyesinde üstün ba�ar�s�ndan dolay� Matematik ö�retmeni Atatürk’ Kemal ismini veriri böylece ismi Mustafa Kemal olur.

Mustafa Kemal Daha sonra Manast�r askeri �dadisini(Lise) kazan�r.Mustafa kemal burada edebiyat ve tarihe ilgi duyar.Tarih dersine ilgi duymas� Mustafa Kemal’de milli bilinç duygular�n� güçlendirmi�, vatan sevgisi ile dolmas�na neden olmu�tur

Mustafa Kemal Manast�r askeri idadisini ba�ar� ile bitirerek Harp Okulun kazan�r.Daha sonra harp akademisine gider ve buradan kurmay yüzba�� olarak mezun olur

CEPHEDEN CEPHEYE MUSTAFA KEMAL

Kazan�m:

1.Atatürk’ün askerlik hayat� ile ilgili olay ve olgular� kavrar

2.Örnek olaylardan yola ç�karak Atatürk’ün çe�itli cephelerdeki ba�ar�yla askeri yeteneklerini geli�tirir.

Atatürk’ün ilk görevi �am oldu.Daha sonra Selanik te görev yapmaya ba�lad�.

31 Mart Olay�

�stanbul’da me�rutiyet kar��t� insanlar toplan�p ayaklanma ç�karm��lard�.Amaçlar� ise Me�rutiyet yani padi�ah ve meclisin ayn� anda yönetime kat�lmas� de�il de sadece padi�ah�n devleti yönetmesini istiyorlard�.Bu amaç için �stanbulda me�rutiyeti y�kmak yerine padi�ahl�k sistemini geri getirmek için ayaklanma ç�kard�rlar.Bu ayaklanmay� bast�rmak için Mustafa Kemal’inde komutan� oldu�u ad�na hareket ordu denilen ordu kuruldu ve istanbul’da ayaklanmay� bast�rd�.31 mart olay� denilmesi hicri takvime göre 31 Mart’a denk gelmesidir

Mustafa Kemal Trablusgarp’a

�talya geç sanayile�ti�i için sömürge aray�� içine girmi�ti.sömürge için en uyun yer kendisine yak�n ve güçsüz bir devlet himayesinde olan Trablusgarp oldu.Osmanl� denizden ve karadan Trablusgarp ile ba�lant�s� olmad�� için buraya ordu sevk etmek imkans�zd�.Trablusgarp savunmak için Mustafa Kemal ve arkada�lar� k�l�k de�i�tirip tarblusgarpta yerli halk� organize edip �talya’ya kar�� sava�m��lar ve ba�ar�l�da olmu�lard�.Fakat �talya adalara ve Çanakkale’ye sald�rmas� sonucunda zor durumda kalan Osmanl� devleti Tarblusgarp’� �talya’ya U�i Anla�mas� ile vermek zorunda kald�k

Çanakkale Sava��

�tilaf devletleri 1.dünya sava��nda hem Osmanl� devletini ele geçirmek hem de Rusya’ya yard�m etmek için Çanakkale bo�az�na sald�r�rlar.Bo�azdan geçemeyecekleri anlay�nca karadan geçmek için Gelibolu’ya ç�kartm��lar ve Mustafa kemalin ba�ar�lar� sonucu geri çekilmi�lerdi.Atatürk buradaki ba�ar�lar� sonucu bir çok madalya ve Albay rütbesi alm��t�r

Kurtulu� Sava��

1.dünya Sava��n� Osmanl� devletinin kaybetmesi sonucu �tilaf devletleri Anadolu’yu i�gal etmeye ba�lam��lard�.Mustafa Kemal2in önerli�inde Türk milleti dü�man� yurttan atm��lard�r.

Tüm ba�ar�lar gösteriyor ki Mustafa Kemal kat�ld�� bütün sava�lar� kazanm��t�r.Trablusgarp gibi yabanc� bir milletin bulundu�u yerde insanlar� organize etmi� ve dünyan�n en güçlü devletlerinden olan �talya’ya kar�� Osmanl� Devletinin hiçbir deste�i olmadan ba�ar�l� olmu�tur.Çanakkale sava��nda ileri görü�lülü�ü ile dü�man�n nas�l hareket edece�ini daha önceden kestirmi� ona göre önlem alm��t�r.Atatürk sava�ç�, cesur iyi bir lider zeki olmas�n�n yan�nda iyi bir vatanseverdir.

DÖRT �EH�R VE MUSTAFA KEMAL ATATÜRK

Kazan�m:Atatürk’ün fikir hayat�n�n olu�umuna ve geli�imine etki eden Selanik, Manast�r, Sofya ve �stanbul �ehirlerindeki ortam�n rolünü fark eder.

SELAN�K

Selanik Osmanl� devleti’nin balkanlardaki en geli�mi� �ehiridi.Avrupa ile Anadolu aras�nda demiryolu a��na sahipti.bu yüzden ticarete hayat� oldukça canl� idi.Çe�itli din ve millete sahip insanlar bir kültür zenginli�i ile hep beraber ya��yorlard�.Avrupa da bas�lan kitaplar� n�nda okuma f�rsatlar� vard�.Yani Avrupa’n�n her türlü imkanlar�ndan yararlan�l�yordu.Bu da atatürk2ün fikir hayat�n�n geli�mesine çe�itli kültürdeki insanlar� tan�mas�na ve özgür bir ortamda özgürce dü�ünerek yeti�mesine neden olmu�tur.Atatürk Selanike göreve geldi�inde �ttihak ve terakki cemiyetine kat�lm��t�.Bu cemiyetin amac� Me�rutiyeti tekrar ilan ettirmekti.ba�ar�l� olunmu� fakat Atatürk halka daha fazla özgürlü�ün tan�nmas�ndan yanad� bu u�urda çal��malar�n� ya�unla�t�rd� fakat görü�leri �ttahat ve Terekki cemiyetinin ileri gelenleri ile görü�leri uyu�maya ba�lam��t�.Bunu yan�nda Atatürk Ordunun siyasete kar��mas�n� istemedi�in bütün bu sebeplerden dolay� bu te�kilattan ayr�lm�� ve daha bir fazla askerlik mesle�ine sar�lm��t�r.

MANASTIR

Manast�r �ehri çe�itli milletlerdeki insanlar�n çeki�mesi içinde bulunmaktayd�.bir karga�a ortam� hakim sürmekteydi.Atatürk bu �ehirde okul hayat� boyunca tarih konular�na merak salm�� ve Milli duygular� geli�mi�ti.Mehmet emin Yurdakul Nam�k Kemal ve Tarih ö�retmeni Mustafa Kemal!i milli duygular bak�m�ndan son derece etkilemi� ve vatansever olmu�tur.Bilhassa bu dönemde sava�ta kazanmam�za ra�men sanki malup olmu� gibi anla�ma imzalamam�z Atatürk2ü çok etkilemi�tir

�STANBUL

Mustafa Kemal �stanbul’da yani Osmanl� evlet2inin ba�kentinde siyasi partileri �stabulu memleketin içinde bulundu�u ortam� daha bir iyi kavram��t�.Siyasilerle bilgi al�� veri�inde bulunmu� gizli dergiler gazeteler ç�karm�� Osmanl� devletini yak�ndan tan�maya ba�lam��t�r.

SOFYA

Sofya ata�esi olarak Mustafa Kemal sofyada görev yapmaya ba�lad�.Sofya da o zamanlar sosyal hayat� çok canl� idi.Burada Avrupa’n�n üst düzey siyasetçileri yetkilileri ile yak�ndan yüz yüze görü�me imkan� buldu.Avrupa siyasi temsilcileri ile yemekli balolarda isti�are etmi�tir.Bulgaristan’da ya�ayan Türkler hakk�nda yak�ndan bilgi alm�� ve onlar�n haklar�n� savunmu�tur

MUSTAFA KEMAL L�DERL�K YOLUNDA

Mustafa kemal her kat�ld�� te�kilatta ve toplant�larda hep lider olmu�tur.�am daki ilk görev yerinde te�kilatl� bir Vatan ve Hürriyet cemiyeti kurmu�tur.Her gitti�i görev yapt�� yerlerde vatan�n kurtulmas� için ya gizli te�kilatlar kurmu� gazeteler ç�karm�� toplant�lar yapm��t�r.Çanakkale, 31 mart olay� Trablusgar sava��, Kafkas cephesi, Sofya ate�eli�i yapm��t�r.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

8.S�n�f Fen ve Teknoloji-H�cre B�l�nmesi ve Kal�t�m �nite Ders Notu

10/10/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

http://allahinayetleri.files.wordpress.com/2008/05/hucre03.jpg

Bir hücreden yeni hücrelerin olu�mas�na hücre bölünmesi denir. Hücre bölünmesi bütün canl�larda görülen bir olayd�r.
Hücre bölünmesi hücre çekirde�inde ba�lar ve birbirini takip eden evrelerden (safhalardan) olu�ur. Yo�urdun mayalanmas�, bitkilerin büyümesi, tohumun çimlenmesi, yaralar�n iyile�mesi, büyüme ve geli�me olaylar� hücre bölünmesi sayesinde gerçekle�ir.
Hücre bölünmesi; mitoz bölünme ve mayoz bölünme olarak iki çe�ittir.
a) Hücre Bölünmesinin Nedeni :
Hücrelerde ya�amsal faaliyetlerin sürdürülebilmesi için yap�m (özümleme) ve y�k�m (yad�mlama) olaylar�n�n yani metabolik faaliyetlerin gerçekle�mesi gerekir. Hücrelerin ya�amsal faaliyetlerini sürdürebilmesi için enerji gerekir ve bu enerjide besinlerden oksijen gaz� sayesinde elde edilir. (Besin ve oksijen gereklidir). Hücredeki ya�amsal faaliyetler sonucu da zararl� ve at�k maddeler (su, CO2, NH3, madensel tuzlar gibi) olu�ur. Hücre içine besin ve oksijenin al�nmas�n� ve ya�amsal faaliyetler sonucu olu�an zararl� ve at�k maddelerin hücre d��na at�lmas� hücre zar� sayesinde gerçekle�ir.
Hücreler ya�amsal faaliyetlerini sürdürürken sürekli büyür. Hücrenin büyümesi demek hücre zar�n�n, sitoplâzman�n ve çekirde�in büyümesi demektir. Fakat sitoplâzman�n (hacimce) büyümesi hücre zar�n�n (yüzeyce) büyümesinden daha fazla olur. Bir süre sonra hücre zar�ndan madde giri� – ç�k�� zorla��r ve çekirde�in yönetece�i alan s�n�rl� oldu�u için çekirdek hücreyi yönetemez. (Yönetmekte güçlük çeker). Bu anda çekirdek bölünme emrini verir ve bölünme emri verildikten sonra hücre bölünmesi engellenemez.
Bütün canl�larda hücre bölünmesi çekirdekte yer alan DNA molekülünün emri ile gerçekle�ir. Hücrenin bölünebilmesi için belli bir büyüklü�e (bölünebilme büyüklü�üne) ula�mas� gerekir.

b) Hücre Bölünmesinin Amac� :
Hücre bölünmesinin amac� canl�larda üremeyi ve büyümeyi sa�lamakt�r.
Canl�lar hücre say�s�na göre tek hücreli ve çok hücreli canl�lar olarak iki grupta incelenir.
Tek hücreli canl�larda hücre bölünmesinin amac� (hücre say�s�n� artt�rarak) ço�almay� (üremeyi) sa�lamakt�r.
Çok hücreli canl�larda hücre bölünmesinin amac� (hücre say�s�n� artt�rarak) doku, organ ve sistemlerin büyüyüp geli�mesini, y�pranan dokular�n onar�lmas�n�, ölen hücrelerin yerine yenilerinin yap�lmas�n� sa�lamakt�r. Baz� çok hücreli canl�larda sperm ve yumurta hücrelerinin olu�turulmas� hücre bölünmesi sayesinde sa�lan�r.

NOT : 1- Hücre bölünmesinin nedeni çekirdek/sitoplâzma oran�n�n veya hacim/yüzey oran�n�n
bozulmas�d�r. Hacim (sitoplâzma hacmi) r3 ile, yüzey (hücre zar�) r2 ile orant�l� olarak büyür.
2- Hücrede bölünme emri, çekirdekte yer alan DNA molekülü taraf�ndan verilir. DNA’n�n emri d��nda, kontrolsüz �ekilde hücreler bölünürse kanserli dokular olu�ur.
3- Hücre, yüzeyi artt�rmak, hacmi azaltmak için bölünür.
4- Hücre bölünebilme büyüklü�üne ula�t��nda çekirdek bölünme emrini vermezse hücre parçalan�r.
5- Çok hücreli canl�larda hücre bölünmesi baz� hücrelerde h�zl�, baz� hücrelerde yava� gerçekle�irken baz� hücrelerde belli bir dönemden (ya�tan) sonra hiç bölünmezler. �nsanlarda kan, deri, ba��rsak hücreleri h�zl�, kas hücreleri yava� bölünürken sinir ve retina hücreleri de belli bir ya�tan sonra hiç bölünmezler.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

8.S�n�f Fen ve Teknoloji-H�cre B�l�nmesi ve Kal�t�m-Mayoz

10/10/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

E�eyli olarak üreyen canl�lar�n kromozom say�lar�n�n sabit kalmas� mitozdan farkl� bir hücre bölünmesi ile olur. Bu bölünmede kromozom say�s� yar�ya iner. Bölünme sonras�nda her biri n say�da kromozom içeren gametler meydana gelir. Bu bölünme genel olarak e�em hücrelerinde görülür.

Mayoz bölünmede hücre kromozom say�s�n� bir defa artt�rd�ktan sonra iki defa bölünme geçirir. Bunlar mayoz I ve mayoz II olarak adland�r�l�r �imdi bunlar� ayr� ayr� görelim.

Mayoz I

Mitotik bölünmede oldu�u gibi profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerinden olu�mu�tur ancak en büyük fark profaz evresinde görülür.

Profaz I

DNA ipliklerinin k�sal�p kal�nla�maya ba�lamas� ile ba�lar.Bu evre s�n�rlar� kesin olmayan 5 evreye ayr�l�p incelenir. Bu evreler;

A)LEPTOTEN: Kromozomlar�n mikroskopla seçilebildikleri andan itibaren ba�lar. �ki e� kromatid birbirine sar�l� halde bulunur.Ayr�ca kromatidler üzerinde ‘cromomere’ denilen ve koyu boyanan bölgeler fark edilir.

B)Z�GOTEN: Biri andan di�eri babadan gelen ve birbirlerine benzeyen homolog kromozomlar yan yana gelerek e�le�meye ba�larlar Bu e�le�me bir uçtan di�er uca do�ru devam eder.Bu evrede her biri iki kromatid ta��yan iki kromozomun yan yana durmas�yla sanki canl� n say�da kromozom ta��yormu� görülür.Görülen bu yap�ya ‘tetrad’ denir.

C)PAK�TEN: Homolog kromozomlar�n e�le�mesi tamamlan�r ancak kromozomlar k�salmaya devam eder.Ayr�ca bu evrede kromozomlar aras�nda genetik madde al��veri�i olur buna crossing-over denir. Bu olay homolog kromozomlar�n birbiri üzerine çak��an (kiyazma ‘chiasma’) k�sm�nda gerçekle�ir.

D)D�PLOTEN: Tetrat’tak� homolog kromozomlar birbirinden ayr�lmaya ba�lar.Ancak kiyazma bölgelerinde ayr�lma olmaz ve kiyazmalar uca do�ru kaymaya ba�lar.

E)D�AK�NEZ: Kromozomlar son halini al�r çekirdekçik kaybolur çekirdek zar� parçalan�r.

Metafaz I

Çekirdek zar�n�n kaybolmas�, sentriollerin kutuplara çekilmesi ve i� ipliklerinin olu�mas� metafaz� ba�lat�r.Bu arada kromozomlar�n sentromerleri ekvatoral düzlem üzerinde olacak �ekilde geli�i güzel dizilirler.

Anafaz I

Tetradlar iki diata ayr�l�rlar ve her diat sentriyolü önde olmak üzere kutuplara giderler. Kiyazmalar birbiri üzerinden kayarak ayr�l�rlar.bu evrede indirgenme(redüksiyon; kromozom say�s�n�n yar�ya inmesi)bölünmesi olur.Yani o�ul hücrelere giden kromozom say�s� ana hücreninkinin yar�s� kadard�r.Ayr�ca crossing-over nedeniyle kutuplar giden kromozomlar ana hücrenim kromozomlar�na benzemezler.

Telofaz I

Telofazda olu�an hücrelerde ya kromozomlar spirallerini çözer ve çekirdek zar� olu�ur kromozomlar interfaz evresine dönmeye ba�lar yada kromozom yap�s� de�i�meden ikinci bölünme evresine geçer.

Profaz II

Birinci bölünmenin telofaz� ile ikinci bölünmenin aras�nda bir dinlenme devresi olmadan çekirdek zar� parçalan�r. Birinci i� iplikçiklerinin do�rultusuna dik yeni i� iplikçikler olu�ur.

Metafaz II

Her o�ul hücrenin haplo�d (n) kromozomu ekvatoral düzlem üzerinde dizilir. Bu evrede kromozomlar ikili görülür.

Anafaz II

Ekvatoral düzlem üzerinde dizilmi� olan diatlar sentromerlerinin uzunlamas�na bölünmesiyle birbirinden ayr�l�rlar. Her kromatid anafaz kromozomu halinde kutuplara çekilir.

Telofaz II

Kromozomlar�n helezonlar� aç�l�r dolay�s�yla görünmez olurlar.Çekirdek zarlar� olu�ur sitoplazma bölünür. Böylece bir hücreden 4 tane haplo�d hücre meydana gelir

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Evren ve D�nya’m�z Nas�l Olu�tu?

20/5/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Bilim insanlar�, evrenin olu�umu hakk�nda tarih boyunca de�i�ik görü�ler ortaya atm��t�r. Fakat bu görü�ler incelendi�i zaman hepsinin temelde iki farkl� modelden birini savundu�u görülür. Bunlardan birincisi 1600'Iü y�llarda Newton (Nivt�n)‘�n ortaya att��, hareketsiz ve ba�lang�c� olmayan evren görü�üdür. Bu görü�e göre evren, sonsuzdan beri var olmu�tur ve sonsuza kadar da varl��n� ve �u anki halini koruyacakt�r(Ünlü filozof olan Aristo da evrenin ezelden beri var oldu�unu ve sonsuza kadar var olaca��n� dü�ünüyordu). �kincisi ise günümüzde; ço�u bilim insan� taraf�ndan kabul gören, evrenin bir ba�lang�c�n�n oldu�u görü�üdür. Çünkü astronomideki son bulu�lar evrenin sürekli bir geni�leme içinde oldu�unu göstermi�tir.

"E�er evren sürekli geni�liyorsa, evrendeki gök cisimlerinin geçmi�te birbirlerine daha yak�n olmalar� yani evrenin daha s�k��k olmas� gerekir." Hipotezinden yola ç�kan Belçikal� bilim insan� Georges Lemaitre (Jorj Lometr) 1927 y�l�nda "Büyük Patlama Teorisi"ni ortaya koymu�tur. Bu teoriye göre evrenin bir ba�lang�c� vard�r ve evren sürekli geni�lemektedir. Ünlü astronom Edwin Hubble (Edvm Habll) da 1929 Y�l�nda gök adalar�n�n birbirinden uzakla�t��n� gözlemleyerek evrenin devaml� geni�lemekte oldu�u hipotezini desteklemi�tir.

Big Bang: Büyük Patlama Teorisi'ne göre evren bundan yakla��k 15 milyar y�l önce büyük bir patlamayla olu�maya ba�lad�. Büyük Patlama (Big Bang) ad� verilen bu patlama sonras�ndaki süreçte gök adalar, y�ld�zlar, gezegenler ve di�er gök cisimleri meydana geldi. Büyük Patlama Teorisi baz� sorular� hala cevaplayamamaktad�r. Örne�in patlayan �eyin ne oldu�u ya da bu patlamaya neyin sebep oldu�u henüz tam olarak aç�klanamamaktad�r. Bilim insanlar� günümüzde bu konuyla ilgili yeterli bilgiye hala ula�amam�� olsalar da çal��malar�na devam etmektedirler. Böylece gelecekte evrenin nas�l olu�tu�u ve nas�l yok olaca�� ile ilgili bilgilere ula��labilece�i dü�ünülmektedir.

Big Bang Teorisinin Tarihsel Seyrindeki En Önemli A�amalar�

* 1920’de Belçikal� astronom Georges Lemaitre, Einstein’�n genel görecelilik kuram�na dayanarak evrenin bir ba�lang�c� oldu�unu ve bu ba�lang�çtan itibaren sürekli geni�ledi�ini ileri sürdü. Ayr�ca, bu ba�lang�ç an�ndan arta kalan radyasyon üzerinde çal��ma yap�l�rsa önemli verilere ula��laca��n� belirtti.
* Amerikal� astronom Edw�n Hubble kulland�� dev teleskopla gökyüzünü incelerken, y�ld�zlar�n uzakl�klar�na ba�l� olarak renklerinin de de�i�ti�ini ifade etti. Ona göre y�ld�zlar hem dünyadan hem de birbirinden uzakla��yordu. (yani evren geni�liyordu)
* Hubble’�n ortaya koydu�u bu gözleme göre evren geni�liyorsa ba�lad�� bir nokta da olmal�yd�. ��te bu nokta çok büyük çekim gücü nedeniyle s�f�r hacme sonsuz yo�unlu�a sahip bir noktayd�. Evren, s�f�r hacme sahip bu noktan�n patlamas�yla ortaya ç�km��t�. Bu patlamaya “Bing Bang” dendi.
* 1948 y�l�nda George Gamov’da evrenin büyük patlamayla olu�tu�unu ve bu patlamadan arta kalan radyasyonun olaca��n� belirtti. Üstelik bu radyasyon evrenin her yan�nda e�it olmal�yd�.
* Bu durumun aç�klanmas� çok uzun sürmedi. 1965 y�l�nda, Arno A. Penzias ve Robert W. Wilson adl� iki ara�t�rmac� radyo teleskoplar�ndaki kayna�� belli olmayan bir gürültüyü gidermeye çal��rlarken sonradan “kozmik fon radyasyonu” ad�n� verdikleri radyasyonu ke�fettiler. Bu, evrenin tümüne da��lm�� bir radyasyondu. Böylece uzun süredir evrenin her yerinden e�it ölçüde al�nan �s� dalgas�n�n Big Bang’ten günümüze gelmi� oldu�u ortaya ç�kt�.
* Kozmik fon radyasyonu=fon ��mas�: uzay�n her yan�ndan gelen bu ��ma Evren’in ba�lang�c�n� olu�turan büyük patlamadan arta kalan enerjinin göstergesidir.
* Bir di�er önemli a�ama ise, uzaydaki hidrojen ve helyum gazlar�n�n oran�n�n bulunmas� oldu. Ölçümlerde anla��ld� ki, evrendeki Hidrojen-helyum gazlar�n�n oran�, Big Bang ‘den arta kalan hidrojen-helyum oran�n�n teorik hesaplanmas�yla denkle�iyordu. E�er evren sonsuz olmu� olsayd� hidrojenin tamamen yan�p helyuma dönü�ece�i konusunda bilim adamlar� hemfikirdi.
Dünya’m�z�n Olu�umuyla �lgili Di�er Görü�ler

1. Güne�’ten Kopma: Dünya’m�z Güne�’ten kopan bir madde y��n�ndan meydana geldi. Bu kopma Güne�’in h�zla dönmesinden dolay� veya bir ba�ka gezegenin çekim etkisi nedeniyle olu�mu�tur. Bu kopma sonucu olu�an madde Güne�’in etraf�nda da��larak bir toz bulutu meydana getirdi. Bu toz bulutu zamanla so�uyarak küçük gezegenleri olu�turdu ve bu gezegenler zamanla kar��lar�na ç�kan ba�ka gaz ve toz bulutlar�yla çarp��arak ya da bir ç�� olu�umu gibi önlerine gelen di�er maddeleri de kendilerine katarak büyüdüler ve gezegenleri ve �imdiki gezegenleri olu�turdular.

2. Gaz ve Toz Bulutu: Dünya’m�z evren olu�tu�unda f�r�ldak gibi dönen gaz ve toz bulutuydu. Evren, Büyük Patlaman�n etkisiyle gitgide geni�leyerek so�umaya devam etti. Bu süreçte Dünya da kendi ekseni etraf�ndaki dönü�ünün etkisiyle zamanla d��tan içe do�ru so�udu. Böylece Dünya'n�n iç içe geçmi� farkl� s�cakl�ktaki katmanlar� olu�tu. (4,5 milyar y�l önce yar�s� s�v� olan bir ate� topuna dönmü�tü. 1,5 milyar y�l önce ise zamanla yüzeyi kat�la�t� ve sert bir kabuk halini ald�. Sonrada günümüzdeki halini ald�).

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Yer Kabu�unu Etkileyen Levha Hareketleri

20/5/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Levha tektoni�i kuram�n� belgeleyen kan�tlar art�k inand�r�c� bir düzeye ula�t��ndan levhalar�n hareketi kavram� bugün benimsenmi�tir.Bundan sonraki a�ama söz konusu bu hareketlerin itici gücünü tespit etmek olacakt�r.Bu gücün kökeniyse yerkürenin incelenmesi çok zor olan derin katmanlar�nda aramak gerekir. Levhalar�n yer de�i�tirmesinden iç mantoda olu�an konveksiyon ak�mlar�n�n sorumlu oldu�u, genel olarak kabul edilen bir fikirdir.Bu ak�mlar hücreler olu�turarak tektonik s�rtlar�n alt�nda �raksarlar.

Levhalar�n alt�nda derinlerde geli�en bu itici güce bizzat levhalar�n davran�� da eklenir. Astenosferin s�rtlar düzeyine yükseli�i, göreli olarak hafif bir malzemenin varl��yla aç�klan�r; topografik olarak yüksek konumdaki bu malzeme yerçekimi etkisiyle yanlara do�ru akar.Tersine okyanus ta�küresi ya�land�kça so�ur ve dolay�s�yla yo�unlu�u artar.Bu yo�un katman�n batmas� levhan�n derine do�ru çekilmesine yol açar.Ne var ki yer kürenin içinde ne olup bitti�ini anlamak için jeofizikçilerin yapaca�� daha pek çok �ey vard�r. Olaya her �eyden önce sismolojik yöntemle yakla�acaklar.

Levhalar Niçin Hareket Eder?, THÉMA LAROUSSE

Levha Tektoni�i

PLAKA TEKTON�� olarak da bilinir, geçmi�teki ve günümüzdeki depremleri, yanarda� etkinlikleri ve da� olu�umu süreçlerini, Yer yüzeyini olu�turan çok büyük kabuk bloklar�n�n (levhalar) kar��l�kl� hareketleriyle (çarp��malar� ve ayr�lmalar�) aç�klayan kuram.

Yer kabu�u bir düzine kadar büyük levha ile bir dizi küçük levhadan olu�ur.

Levhalardaki kayaçlar esnemez (rijit) bir kütle halinde hareket eder; bunlar fazlaca bükülmez (fleksür) ve pek az sismik ya da volkanik etkinlik gösterir.Levhalar�n kenarlar� (s�n�rlar�) ise dar ku�aklar biçimindedir; dünyadaki depremlerin ve yanarda� etkinliklerinin yüzde 80'i burada yer al�r.Üç tip s�n�r vard�r.Bunlardan birincisi, okyanus ortas�nda 80 bin km boyunca uzanan uzun, etkin s�rtlar�n tepe noktalar�n� izleyen ve çekme gerilmenin yol açt�� çok ince bir s�� depremler (oda�� 65 km'ye kadar olan depremler) ku�a��d�r.�kinci tip s�n�ra ise bu s�rtlar�n düzlüklere kar��t�� etek alanlar�nda kar��la��l�r.Bu bölgelerdeki k�r�klar boyunca gerçekle�en dep-remler çok daha �iddetlidir; bu depremler, k�r��n her iki yakas�ndaki levhalar�n ters yönlerde birbirlerine sürtünerek hareket etmesinden kaynaklan�r.Üçüncü s�n�r tipini olu�turan depremler daha seyrek da��lm�� olmakla birlikte, çok daha derin odakl�d�r (145 km'den daha derin).Bu depremler, okyanus taban�n�n nor-mal düzeyinden çok daha derinlere (10,5 km'ye kadar) indi�i çukurluklar boyunca çok ince bir ku�ak olu�-turur.Bu s�n�rdan uzakla�t�kça maksimum deprem derinli�i bir e�im düzlemi boyunca giderek artar; çukurluklar�n s�n�r bölgelerinde iyice s��la�an depremlere ise temel olarak buralardaki yanarda� etkinlikleri neden olur.

S�rtlar�n tepe noktalar�ndaki depremlere, her iki yakadaki levhalar�n ters yönlerde hareket etmesi sonucunda olu�an gerilmeler yol açar.Bu hareket ayn� zamanda alttaki s�cak kayaçlar üzerindeki bas�nc�n aç��a ç�kmas�n� sa�layarak bunlar�n erimeye ba�lamas�na neden olur.Böylece olu�an magmalar yükselerek ya-narda�lar� olu�turur (�zlanda'da oldu�u gibi), ard�ndan kat�la�arak germe kuvvetlerinin süren etkisiyle çatlar.Bu süreçle her levhan�n kenar bölümlerine yeni volkanik kayaçlar eklenir ve levhalar "yap�c�" s�n�r ya da �raksak s�n�r olarak adland�r�lan bu s�n�rlar boyunca büyür.Lehvalar�n hareket etmekte oldu�unu gösteren tek kan�t depremlerin yap�s� de�ildir; okyanuslar�n zemininde olu�an volkanik kayaçlar�n ya�� da bu ol-guya i�aret eder.Kayaçlar�n ya��, bunlar�n üzerine çökelen tortullar�n içerdi�i fosillere bak�larak ya da gemilerden gerçekle�tirilen ölçümlerle bu kayaçlar�n magnetizmalar�ndaki sapmalar�n belirlenmesi ve yorumlanmas�yla saptanabilir.Bu çal��malar�n sonucunda, en genç volkanik kayaçlar�n okyanus ortas� s�rt-lar�n tepe noktalar�nda ve en ya�l�lar�n da en derin bölgelerde, yani okyanus çukurluklar�nda yer alanlar oldu�u belirlenmi�tir.Ama hiçbir yerde 190 milyon y�ldan daha ya�l� kayaca rastlanmam��t�r; daha ya�l� ok-yanus kayaçlar�n�n zaman içinde tahrip oldu�u dü�ünülmektedir.

Çukurluk s�n�r� "y�k�c�" s�n�r ya da yak�nsak s�n�r olarak tan�mlan�r, çünkü bu bölgede okyanus kayaçlar� bir e�im düzlemi boyunca yermantosunun içine ta��n�r.Bu tür yerlere dalma-batma bölgesi denir. Herhangi bir k�tan�n dalma-batma olay� gerçekle�en kenar bölümlerinde yanarda� etkinlikleri karalardaki kayaçlar�n yap�s�n� de�i�tirir ve And Da�lar� gibi s�ra da�lar�n ya da da� zincirlerinin olu�umuna yol açar. Öteki yerlerde ise yanarda� etkinlikleri, Büyük Okyanus'un güneybat�s�nda oldu�u gibi ada yaylar�n�n o-lu�mas�na yol açar.Y�k�c� s�n�rlar, k�ta kabuk kayaçlar�n�n olu�turdu�u, buna kar��l�k okyanus kayaçlar�n�n mantoya gömüldü�ü yerlerdir.K�ta kayaçlar�n�n yo�unlu�u dü�ük oldu�undan, bunlar mantoya batmaz;bir çukurlu�a ta��nd�klar�nda çarp��arak da� zincirlerinin olu�umuna neden olurlar.Örne�in Alpler, Afrika ile Avrupa'n�n; Himalayalar ise Hindistan ile Asya'n�n çarp��mas� sonucunda ortaya ç�km��t�r.

Levhalar�n yanal büyüklü�ü oldukça iyi belirlenmi�tir, ama kal�nl�klar�na ili�kin bulgular daha be-lirsizdir.Okyanus s�rtlar�n�n doruklar�nda levhalar çok incedir; ama �s� ak�� ve sismik bulgular, doruktan a-�a��ya inildikçe levhalar�n taban�n�n h�zla derinle�ti�ini, doruktan 9-19 km a�a��da 48-57 km'ye, 960 km a�a��da da 115 km'ye ula�t��n� göstermektedir.Levhalar�n kal�nl�� 145 km'yi çok ender a�ar.Her levha kat� ya da esnemez manto kayaçlar� ile okyanus kabuk kayaçlar�ndan olu�ur; bunlarda her zaman k�ta kayaçlar�n�n bulunmas� gerekmez (örn. Pasifik Levhas�nda hiç k�ta kayac� yoktur).Kat� manto ve kabuk ka-yaçlar�ndan olu�an bölgeye ta�küre (litosfer) denir; manto kayaçlar�n�n daha yüksek s�cakl�klarda bulundu-�u ve bu nedenle tektonik gerilmeler alt�nda plastik biçim bozulmas�na u�rad�� ku�ak ise astenosfer olarak adland�r�l�r.Karalarda, ta�kürenin alt�nda her zaman astenosfer bulunmaz.Ayr�ca, elmasl� kimberlit gibi volkanik kayaçlar�n varl��, k�talardaki ta�küre kal�nl��n�n en az 190 km oldu�unu ve levha hareketlerine neden olan manto ak��n�n daha da derinlerde gerçekle�ti�ini göstermektedir.

Manto hareketleri, Yer'in iç kesimlerinde radyoaktif bozunum sonucunda olu�an �s�n�n yüzeye akta-r�lmas� zorunlulu�undan kaynaklan�r; bu nedenle konveksiyon (�s�n�n ta��nmas�) düzeni, zamana ba�l� ola-rak de�i�ir.Eski levha s�n�rlar�n�n yerinin de�i�mesi de bu olgudan kaynaklan�r.Kuzey Amerika'daki Bat� Cordilleralar�n olu�mas�na neden olan dalma-batma süreci 10 milyon y�l kadar önce büyük ölçüde tamam-lanm��t�r (gene de benzer baz� etkinlikler yanarda�lar üretmeye [örn. Washington'daki Saint Helens Ya-narda��n�n süren püskürmeleri] ve Alaska'da depremlere neden olmaya devam etmektedir).

Yüz milyomlarca y�ll�k bir zaman süreci içinde manto konveksiyonundaki de�i�meler, iki büyük blok (Lavrasya [*] ve Gondvana [*]) halinde bulunan eski k�talar�n 160-180 milyon y�l kadar önce ayr�larak Atlas ve Hint Okyanuslar�n�n olu�mas�na yol açm��t�r.Benzer biçimde, k�talar aras�nda gerçekle�en bir dizi çarp��ma, Kuzey Amerika'n�n do�usundaki Apala� Da�lar� ile Avrupa ve Afrika'daki Kaledoniyen-Hersiyen da�lar�n olu�mas�na neden olmu�tur.Manto konveksiyonu h�z�, temel olarak manto içindeki �s� üreti-minin kareköküne ba�l�d�r.Yani, radyojenik �s� üretiminin bugünkünden 5 kat daha fazla oldu�u 3 milyar y�l önce, konveksiyon h�z� da bugünkünden en az 3 kat daha fazlayd�.Ama bu tür hareketlerin yüzeyde al-d�� biçimlerin daha farkl� oldu�u san�lmaktad�r.Çünkü 4 milyar y�l öncesinde ta�küre çok inceydi ve mantoya kolayca gömülüyordu, bu nedenle de k�ta kayaçlar� bulunmuyordu.Yer ta

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

S�cakl�k fark�ndan kaynaklanan hava olaylar�

20/5/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Dünya’y� di�er gezegenlerden ay�ran özellilerinin ba��nda üzerinde hava olaylar�n�n görülmesi ve canl� ya�am�na olanak sa�layan atmosferinin var olmas� gelir. Atmosfer %78 Azot - % 21 Oksijen - % 1 su buhar�, karbondioksit ve di�er gazlardan olu�ur.
Su buhar� hava olaylar�n�n gerçekle�mesi için, karbondioksit ise fotosentez olay� için gereklidir. Bu gazlar�n oran� zamanla de�i�ebilir. Mesela, karbondioksit oran�n�n artmas� atmosferin güne� ��nlar�n� tutma oran�n� art�r�r. Bu özelli�e göre karbondioksit miktar�n�n artmas� hava s�cakl��n�n artmas�na, azalmas� ise hava s�cakl��n�n azalmas�na sebep olur.
Bilim adamlar� çe�itli gözlem araç ve gereçlerle hava raporunu gözlemleyerek haz�rlar ve elde ettikleri verileri bilimsel olarak karl�, ya�murlu, rüzgârl� vb. �ekilde yorumlarlar.
Hava olaylar� yeryüzünde bitki türleri, hayvan türleri da��l�m�n�n oran�n�, toprak olu�umu ve türlerini, denizlerin tuzluluk oran�n� vb. olu�umlar� etkiler.

• RÜZGÂRLAR: Atmosferdeki hava a��rl��ndan dolay� Dünya üzerine bas�nç uygular. Ancak atmosfer bas�nc� Dünya üzerindeki her noktada ayn� de�ildir. Kimi yerde alçak, kimi yerde yüksektir. ( Dünya yüzeyinde yükseldikçe atmosfer bas�nc� azal�r.) Bu bas�nç fark� rüzgârlar�n olu�mas�na sebep olur.
• Yatay yönde meydana gelen hava hareketlerine rüzgâr denir. Geldikleri yerlerin s�cakl�klar�n� gittikleri yerlere ta��yan rüzgârlar�n sebebi bas�nç fark�d�r. Rüzgâr olu�umu Dünyam�z�n günlük dönü� hareketiyle sürekli devam eder. Rüzgârlar zaman zaman h�z de�i�tirerek bazen sakin esen meltemler bazen ise f�rt�nalar, kas�rgalar meydana gelir. H�zlar� farkl� olan rüzgârlar�n çevrelerine olan etkileri de farkl�d�r. Rüzgârlar�n etkileri “Beaufort (Bifort) Ölçe�i” ile tan�mlan�r. Bifort ölçe�ine bak�ld��nda rüzgâr�n h�z� art�nca kuvveti ve etkisi de artmaktad�r.

Rüzgâr

Kuvveti

H�z� (km/h)

Etkisi

Sakin

0

.............

Duman dikey olarak yükselir

Esinti (Yel)

1

1–5 km/h

Rüzgar duman� sürükler(e�ri bir duman olu�ur)

Hafif meltem

2

6–11 km/h

Rüzgar duman� sürükler (rüzgar yüzde hissedilir)

Meltem

3

12–19 km/h

Yapraklar ve ince dallar sürekli hareket eder, bayraklar dalgalanmaya ba�lar

Orta �iddetli meltem

4

20–29 km/h

Toz ve ka��t parçalar� uçu�ur, Küçük dallar oynar

Sertçe meltem

5

30–39 km/h

Küçük a�açlar sallan�r. Göllerde küçük dalgalar olu�ur

Kuvvetli melten

6

40–50 km/h

A�açlar�n büyük dallar� hareket eder. �emsiye kullanmak zorla��r

F�rt�nams� rüzgâr

7

51–61 km/h

A�açlar bütün olarak sallan�r. Rüzgâra kar�� yürümek zorla��r

F�rt�na

8

62–74 km/h

A�aç dallar� k�r�l�r. Yürümek çok zordur

Kuvvetli f�rt�na

9

75–87 km/h

Bacalara zarar verir. Çat�lardaki kiremitler uçar

Tam f�rt�na

10

88–101 km/h

K�y�lar d��nda nadir görülür. A�açlar köklerinden sökülür.

Çok �iddetli f�rt�na

11

102–117 km/h

Çok seyrek görülür. Geni� ölçekli zarar verir

Kas�rga (Tayfun)

12

≥ 118 km/h

Toplu y�k�m olur

• Hortumlar ve Kas�rgalar: Baz� rüzgârlar belirli bir yönde kuvvetli bir �ekilde eserken baz�lar� ise kendi ekseni etraf�nda döner. S�cak hava alanlar�nda h�zl� bir �ekilde kendi ekseni etraf�nda dönen rüzgârlar�n en küçü�üne �eytan kulesi, ortancas�na hortum, en büyü�üne kas�rga denir.

* Bir hortumun olu�abilmesi için atmosferin yüksek bölümlerine kadar ç�kabilecek, a�a��da s�cak ve nemli hava ile
yukar�da so�uk ve kuru havan�n olmas� gerekir. Dar bir alanda s�cak hava ile so�uk hava aniden yer de�i�tirir ve hortum
olu�ur. Hortum ucunun yere de�mesiyle birlikte rastlad�� her �eyi içine çekmeye çal��r. Böylece �iddetli �ekilde dönen,
su, toz ve di�er yabanc� maddelerden olu�an siyaha yak�n koyu renkli bir sütun halini al�r. Türkiye’de hortumlar nadiren
görülür. Ço�u hortum yar�m saatten fazla sürmez, hatta baz�lar� sadece birkaç dakika sürer.
* Kas�rgalar sadece suyun s�cak ve havan�n nemli oldu�u tropikal okyanuslarda görülür. Bir kas�rgan�n olu�abilmesi için öncelikle okyanus suyunun s�cakl��n�n en az 27º C olmas� gerekir. Su s�cakl�� bu seviyeye ula�t��nda okyanus yüzeyindeki �l�k ve nemli hava konveksiyon yoluyla yükselmeye ba�lar. Bu havan�n çevresinde girdap gibi dönen güçlü bir rüzgâr olu�ur. Ard�ndan ya�mur bulutlar� toplan�r ve f�rt�na patlar. F�rt�nan�n kas�rga say�lmas� için rüzgar�n en az 118 km/h'lik bir sürate ula�mas� gerekir.
* Kas�rga durgun bir merkezin çevresinde dev bir girdap gibi döner. Kas�galar, hortumlara göre çok daha geni� alanlara yay�l�r, daha uzun ömürlü ve daha bölgesel olup yava� hareket ederler.
Kas�rgan�n gözü: Kas�rgan�n merkezindeki geni�li�i 30–40 km’yi bulan hava sütunudur. Burada hava bas�nc� dü�üktür ve rüzgâr�n h�z� azd�r.

Havadaki Nem: Okyanuslarda, göllerde, nehirlerde ve topraklarda bulunan su buharla�arak; bitkiler ve hayvanlardaki su ise solunum ve terleme ile d��ar� at�larak havaya kar��r. Havaya kar��an bu su, (yani atmosferdeki su buhar�) havan�n içerdi�i nem miktar�n� belirler. Havadaki nem atmosferin her yerinde ayn� de�ildir. (havan�n bulundu�u yere ve s�cakl��na göre de�i�ir) ( Deniz ve okyanuslar üzerindeki hava, kara üzerlerindeki havaya göre daha nemlidir.) Havan�n s�cakl�� artt�kça havadaki nem miktar� da artar. So�uk havada nem yo�u�aca�� için s�cak havaya oranla so�uk hava daha az nem içerir. Nemli hava yükselirken s�cakl��n�n dü�mesiyle so�ur ve bu durumda havadaki nem de yo�u�arak su damlac�klar� haline gelir. Su damlac�klar� da bir araya toplan�p bulut haline gelerek farkl� ya�� ekilleri ile yeryüzüne döner. Bu durumda ya�� eklini nemin yo�u�tu�u yer ve havan�n s�cakl�� belirler.

Ya�� ekilleri

Nemli hava gökyüzüne yak�n yerlerde yo�unla��rsa;

Ya�mur: Bulutlardaki su buhar� bir araya gelerek su damlac�klar�n� olu�tururlar. Böylece yo�unla�an su buhar� yeryüzüne ya�mur olarak iner.
Kar: So�uk hava etkisiyle kar��la�an su buhar� buz kristalleri haline gelir. Buz kristalleri birle�erek kar tanelerini olu�turur. Kar taneleri yeryüzüne iner. (E�er yeryüzü s�cakl�� suyun donma noktas�nda veya daha dü�ükse ya�� kar �eklinde olur)
Dolu: Su buhar� bulutlardan yeryüzüne inerken so�uk havayla kar��la��nca bulutun üst katman�na sürüklenir kat�la��r ve bir araya gelerek buz toplar�n� yani doluyu olu�turur.

Nemli hava yeryüzüne yak�n yerde yo�unla��rsa,

Çiy: geceleyin hava serinler ve ortam s�cakl��n�n dü�mesiyle havadaki su buhar� yo�unla�arak topra��n, a�aç dallar�n�n ve yapraklar�n üzerinde çiy ad� verilen su damlac�klar� halinde toplan�r.
K�ra��: E�er ortam s�cakl�� 0ºC’nin alt�nda ise su buhar� s�v� hale geçmeden yeryüzündeki cisimler üzerinde donar. Bu durumda k�ra�� meydana gelir.

Sis: Atmosferin yeryüzüne çok yak�n k�s�mlar�ndaki su buhar�n�n yo�unla�mas�yla olu�an buluta sis ad� verilir. Yükseklerdeki bulutlar havan�n so�umas�yla olu�urken sis so�uk olan yeryüzünün hemen üzerindeki havada bulunan
su buhar�n�n yo�u�mas�yla meydana gelir.

Hava Olaylar�n�n Sebebi: Belli bir alan�n üstündeki havan�n normalden daha fazla s�k��mas� ile olu�turdu�u bas�nç, yüksek hava bas�nc�d�r. Bunun tersi olarak havan�n normalden daha seyrek olmas� halinde yapt�� bas�nç; ise alçak hava bas�nc�d�r. Atmosferdeki alçak ve yüksek bas�nç; alanlar� s�cakl�k farkl�l�klar�ndan ortaya ç�kar. Is�nan hava yükselir ve
havay� olu�turan tanecikler daha so�uk alanlara do�ru giderek oralarda birikir. Bir bölgede yüksek bas�nç varsa buradaki hava çevresindeki alçak bas�nç alanlar�na do�ru hareket eder. Bu �ekilde, havan�n yer de�i�tirmesiyle
olu�an hareketi yani rüzgar� yüzümüzde hissederiz.

Günlük ve Mevsimsel S�cakl�k De�i�imleri

Dünyan�n kendi ekseni etraf�nda dönü�ü: Dünyam�z�n kendi ekseni etraf�nda dönü�ünü 24 saatte tamamlar. Bu �ekilde kendi ekseni etraf�nda dönerken Güne�’e bakan yüzünde gündüz arka yüzünde ise gece ya�anacakt�r. Bu nedenle Güne�’e bakan k�sm� daha s�cak olup bu yüz ayd�nl�k olur. Bu yüze de�en Güne� ��nlar� sahip olduklar� �s� enerjisini Dünyan�n bu yüzündeki cisimlere aktaracak ve onlar�nda �s�nmalar�n� sa�layacakt�r. Dünyan�n Güne�’e dönük olmayan yüzü Güne�’ten gelen ��nlardan bir süre uzak olaca�� için bu k�s�mda hava so�uk olur. Dolay�s�yla gece ile gündüz aras�ndaki s�cakl�k fark�n�n Dünya’n�n kendi ekseni etraf�nda dönmesinden kaynakland��n� söyleyebiliriz.

Dünya’n�n Güne� Etraf�nda Dönü�ü: Dünyan�n Güne� etraf�nda dönmesi mevsimleri olu�turur. Dünyan�n dönme ekseninin e�ik olmas� nedeniyle Güne� ��nlar� dik olarak alan bölgeler de sürekli de�i�ir. Dünyada bir y�lda her iki yar�m küre farkl� farkl� mevsimler ya�ar. E�er eksen e�ikli�i olmasayd�, Dünya Güne� etraf�nda dolan�rken Güne� ��nlar�n�n yere dü�me aç�s� de�i�meyecek, s�cakl�k de�i�imleri gerçekle�meyecek, böylece mevsimler olu�mayacakt�. Ekvator bölgesine güne� ��nlar� dik olarak geldikleri için bu bölgenin s�cakl�� çok fazlad�r. Kutuplara gelen ��nlar ise e�ik olduklar� için bu bölgeler y�l boyunca so�uktur. Mevsimlerin meydana gelmesi de Dünyan�n e�ik duru�u ve Güne� etraf�ndaki hareketi ile ilgilidir.

Dünya, A konumundayken Güney yar�m küreye Güne� ��nlar� daha dik gelir. Bu nedenle burada yaz ya�an�r. Bu s�rada güne� ��nlar�n�n e�ik geldi�i Kuzey yar�m kürede k�� ya�anmaktad�r. Dünya B konumundayken tam tersi bir durum meydana gelir.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Elektrom�knat�slar�n g�nl�k hayatta kullan�ld�� yerler

22/4/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Elektrom�knat�s kontrol edilebilen ve gücü ayarlanabilen bir m�knat�s oldu�u için günlük hayatta s�kl�kla kullan�l�r.

* Telgraf

*Telefon

*Kap� zili

* Televizyon

*Hurdal�klarda kullan�lan vinç

*Hoparlör

*Japonlar�n maglev treni (h�zl� tren)

Kal�c� Ba�lant� Yorum (2)

Elektrikli ara�lar�n g�c�

22/4/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Elektrikli aletlerin bir saniyede harcad�� enerji miktar� birbirinden farkl�d�r. Birim zamanda harcanan enerji miktar�na elektriksel güç denir.

Elektrikli aletlerin harcad�� elektrik enerjisi miktar�n� belirleyen iki de�i�ken vard�r:
1) Elektrikli aletin harcad�� elektrik enerjisi miktar� kullan�ld�� süreye ba�l�d�r. 100 Wattl�k bir ampulle çal��an masa lambas� 1 saniye ��k verdi�inde 100 J’lük enerji harcar. Ayn� masa lambas�, 2 saniye ��k verdi�inde 200 J’lük enerji harcar. Yani elektrikli aletin kullan�ld�� süre artt�kça harcad�� elektrik enerjisi miktar� da artar.

2) Elektrikli aletin harcad�� elektrik enerjisi miktar� sahip oldu�u elektriksel güce ba�l�d�r. Elektriksel gücü 1500 Watt olan bir saç kurutma makinesi 1 saniye çal��rsa 1500 J’luk enerji harcar . 1000 W’l�k bir saç kurutma makinesi 1 saniyede 1000 J’luk enerji harcar. Yani elektrikli aletin gücü artt�kça harcad�� elektrik enerjisi miktar� da artar.
Bir elektrikli aletin gücü ve kullan�ld�� süre biliniyorsa harcad�� enerjiyi a�a��daki ba��nt� yard�m�yla bulabiliriz:

Kullan�lan elektrik enerjisi miktar� = Elektrikli aletin gücü x Kullan�ld�� süre

Aletin kullan�ld�� süre	Elektrikli aletin gücü	Kullan�lan elektrik enerjisi miktar�
saniye	Watt	watt x saniye (Ws= W x s)
saat	Kilowatt	kilowatt x saat (kWh= kW x h)

(1 Watt= 1 J/s) ( 1kW= 1000 W)

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Elektrik Ak�m�n�n Manyetik Etkisi

22/4/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Çok yüksek gerilimi elektrik üretici ve mekanik enerji veren elektrik motorlar�n�n bu etkiden yaralanarak yap�ld��n� bilorsunuz.Elektrik ak�m�n�n manyetik etkisi günümüzde en çok yararlan�lan konulardan biridir. �imdi deneylerimize ba�layabiliriz.
Bir iletken tel alal�m. Bu iletkenin bir pusulan�n ibresine paralel bir durumda koyal�m. Bu iletkenden elektrik ak�m geçirelim. Bu telden ak�m geçmeye andan itibaren ,ibre hareket eder ve üzerinde ak�m geçen iletkene d& bir duruma gelir. Ak�m� kesti�imizde pusulan�n ibresi tekrar eski durumuna döner. Yani iletkene paralel bir durum al�r.��te buradan �u sonuca var�yoruz.Bir Helkenden geçen ak�m, o telin etraf�nda bir manyetik alan meydana getirir.��te bu deney bize manyetik alan�n varl��n� kan�tlamaktad�r. Manyetik alan�n varl��n� kan�tlayan bu deneye de örcted Deneyi ad� verilmektedir.

ELEKTR�K AKIMININ MAGNET�K ETK�LER�
Ak�m geçen telin olu�turdu�u magnetik alan

�ekilde pusula i�nesinin üzerinden tel geçecek �ekilde devre kurulup anahtar kapat�l�p telden yeterince ak�m geçti�inde pusula i�nesi aniden saparak tele dik konuma gelir. Pusulan�n sapmas� yerin magnetik alan�ndan ba�ka bir magnetik alan�n meydana geldi�ini gösterir. Bu alan elektrik ak�mlar�n�n çevresinde meydana gelen magnetik aland�r. Bu alanlar�n kayna�� elektrik yüklerinin hareketidir. Telden uzakla�t�kça magnetik alan�n �iddeti azal�r. Tele yakla�t�kça magnetik alan�n �iddeti artar. Telden geçen ak�m�n artmas� da magnetik alan�n �iddetini art�r�r. Ak�m�n azalmas� ise magnetik alan�n �iddetini azalt�r.

Ak�m geçen telin çevresinde iç içe daireler �eklinde magnetik alan çizgileri olu�ur. Herhangi bir noktadaki magnetik alan vektörünün yönü, bu alan çizgilerine te�ettir.

Ak�m�n yönü de�i�ti�inde magnetik alan çizgileri ve herhangi bir noktadaki magnetik alan vektörünün yönü de�i�ir.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

Ses ve Sesin �zellikleri

15/4/2009 � Kategori: �lk��retim 8.S�n�f

Ses

Ses, titre�imlerden olu�an bir enerji türüdür. Çevremizde ses ç�karan say�s�z varl�k vard�r.�nsanlar,hayvanlar,ta��tlar, müzik aletleri, �elale, rüzgâr, ya�mur ses ç�karan varl�klardand�r.

Kendili�inden ses ç�karan varl�klara do�al ses kaynaklar� denir. Ses kaynaklar�n�n ses ç�karabilmesi için titre�im gerekir. Müzik aletlerinde bunu çok net görebiliriz. �nsanlar�n ses ç�karmas� da titre�imle olur. G�rtla��m�zda bulunan ses telleri akci�erlerimizde bulunan hava ile titre�erek ses ç�kmas�n� sa�lar.

Duydu�umuz her ses, kulak taraf�ndan alg�lanabilen, esnek maddi ortamda yay�lan mekanik titre�im dalgas�d�r. Kat�, s�v� ve gazlar�n pek ço�u sesin yay�lmas�na elveri�li bir ortam olu�turur. Böyle bir ortamda olu�turulan bir mekanik tedirginlik, bir noktada ani bir bas�nç yükselmesine yol açar. Ortam esnek oldu�undan s�k��ma durumu kal�c� de�ildir; S�k��an bölge, tedirginlik etkisi ortadan kalkar kakmaz geni�ler, ama bu s�rada kom�u bölgelerin s�k��mas�na yol açar.Bu durum periyodik bir biçimde yenilenir.Sonuç olarak her bölgeden birbirini izleyen s�k��ma ve seyrelme dalgalar� geçer. Bu dalgalar boyuna dalgalard�r;bir ba�ka deyi�le, ortam�n parçac�klar�n�n titre�im hareketi dalga hareketi do�rultusundad�r. Bu dalgan�n ortam içindeki h�z�, ortam� olu�turan maddenin yo�unlu�una ve denge bas�nc�na, özgül �s�s�na (gazlar için), esnekli�ine (kat� ve s�v�lar için), s�cakl��a ve dalgan�n frekans�na ba�l�d�r.0o C s�cakl�kta ve deniz yüzeyi bas�nc�ndaki kuru havada sesin h�z� saniyede 331,28 m’ tir.(Bu de�er 1986 da belirlenmi�tir).Sesin h�z� deniz suyunda 1,490 m/s çelikte ise 5 m/s dir.

Sesin Fiziksel Özellikleri

Basit bir ses dalgas�n�n bir noktada olu�turdu�u ses bas�nc�n�n zamanla de�i�imi harmoniktir. Bas�nc�n en büyük de�erine genlik denir.bas�nc�n en büyük iki de�eri aras�ndaki geçen zamana periyot ad� verilir.Periyot bir bas�nç de�i�imi devri için geçen zaman olarak tan�mlanabilece�ine göre; frekans birim zamandaki bas�nç de�i�im devresi say�s�d�r ve hertz ile ölçülür

Genlik: Ses bas�nc�, atmosferik bas�nç (ses yokken) ile toplam bas�nç (ses varken) aras�ndaki fark�n ölçüsü yada genli�idir.Sesin genli�i için pek çok ölçü tipi bulunsa da, ses bas�nc� temel ölçüdür.Ses bas�nc� sal�n�rlar�n�n birimi desibeldir (db);bir ses bas�nc� seviyesi belli bir rakamdaki Desibel de�eridir.Desibel ölçe�i logaritmiktir; çünkü ses �iddeti aral�� öyle geni�tir ki ölçülmesi yada gözlenmesi gereken tüm sesleri lineer bir ölçe�e s��d�rmak imkans�zd�r.�nsan kula�� sese inan�lmaz derecede geni� bir aral�kta tepki verebilmektedir.Üst s�n�rda, yani ac� s�n�r�ndaki bir ses, duyula bilen en k�s�k sesin tam on milyon kat� büyüklü�ündedir.Bu on milyonun bire oran� ancak logaritmik olarak gösterilebilmekte ve 140 db ile noktalanmaktad�r.

Desibel özelli�indeki bir ba�ka özellik de, iki farkl� sesin ses bas�nc� seviyelerinin aritmetik olarak toplanmamas�d�r.Örne�in 60 db lik bir ses, 60 db lik bir ba�ka ses ile topland��nda, art�� sadece 3 db olacakt�r; yani toplam 120 db de�il 63 db olacakt�r.dahas� e�er iki farkl� seviyede ses söz konusuysa, dü�ük olan�n büyü�e katk�s� fark azald�kça azal�r.E�er ikisi aras�ndaki seviye fark� 10 db’in üzerinde ise, dü�ük seviyeli sesin hiç bir etkisi olmaz.

Frekans: Bir ses kayna��n�n titre�me yada havay� titre�tirme miktar�, frekans� belirler.zaman�n birimi genelde bir saniyedir ve bir saniyedeki cevrim say�s�n� ifade etmek için ‘Hertz’ terimi kullan�l�r.Frekans�n birimi Hz dir.�nsan ve bir çok hayvan�n kula��, geni� bir frekans aral��na sahiptir.�nsanlar yakla��k olarak 16-20 Hz aras�nda frekansa sahip sesleri alg�layabilir.Günlük hayatta saf tonlarla son derece seyrek kar��la��r.Seslerin büyük ço�unlu�u bunun yerine bir çok frekanstan olu�an bir karma��k birliktelik sergiler.

Zaman Modeli: Sesin zamana ait do�as�, zaman ve seviye cinsinden aç�klanabilir üreklilik, dalgalanma geçicilik anilik.Sürekli sesler �elale sesi gibi, sabit bir seviyede oldukça uzun bir periyoda sahip seslerdir.Geçici sesler, k�sa periyotlarda seyreden, telefonun çal��, uça��n kalk�� yada ini�i gibi seslerdir.Ani sesler, tokat yada silah sesi gibi, çok k�sa bir zaman dilimi içinde olu�an seslerdir.Dalgal� sesler ise yo�un bir kav�aktaki trafik sesi gibi, zamana göre seviyesi de�i�en seslerdir.

Sesin Gürlü�ü: Akustikte, sesin neden oldu�u i�itme duyumunun �iddetine ili�kin niceliktir.�nsan kula��n�n alg�lad�� ses gürlü�ü, yakla��k olarak sesin �iddetinin logaritmas� ile orant�l�d�r. Burada bahsi geçen ses �iddeti, birim zamanda sesin yay�lma yönüne dik duran bir yüzeyden, bu yönde geçen ses �iddetidir ve birimi (w/m2)’dir.Ses �iddeti çok zay�fsa ses i�itilemez;sesin �iddeti çok yüksek ise a�r� duyulur ve kulak için tehlikeli durum ortaya ç�kar.Bu iki e�i�e (i�itebilme ve a�r�) kar��l�k gelen ses enerjileri aras�ndaki oran yakla��k olarak 2x1012’dir.Bu oran ki�iden ki�iye de�i�ebilir, ayr�ca sesin frekans�na da ba�l�d�r.�nsan ve bir çok hayvan�n kula�� geni� bir frekans aral��na sahiptir.

Ses gürlü�ü birimi olarak fon kullan�l�r;bir fon 1 db’lik ses �iddete fark�na kar��l�k gelir.Bir sesin fon olarak gürlü�ü, dinleyiciye ayn� gürlükte gelen 2 kHz frekansl� bir sesin db olarak ifade edilen �iddetine e�ittir.Ölçümü yap�lan sesin gürlü�ündeki art�� 1 fon oldu�u kabul edilir. Gürlükteki art�� ile gürlü�ü fon cinsinden ifade eden say�daki art�� birbirleri ile orant�l� olmad��ndan uygulamada daha elveri�li bir birim olan son kullan�l�r.Gürlü�ü 40 fon olan bir sesin gürlü�ü 1 son olarak al�n�r. Bu sese oranla iki kat daha gür olarak alg�lanan sesin gürlü�ü 2 son olur.

Ses �iddeti: Ses dalgalar�n�n ilerledi�i do�rultuya dik durumdaki birim alandan birim zamanda geçen enerji miktar�d�r.Ses �iddeti güç/zaman birimiyle ölçülür.Ses gürlü�ünün öznel bir nicelik olmas�na kar��l�k ses �iddeti nesnel bir niceliktir;uygun ölçme ayg�tlar�yla ve gözlemcinin i�itme duyumundan ba��ms�z olarak ölçülebilir.Bir sesin �iddeti ile ayn� frekanstaki bir ba�ka sesin �iddeti, bunlar�n �iddetleri bir birine bölünüp elde edilen oran�n logaritmas� al�narak kar��la�t�r�l�r.Bir sesin �iddeti 1, di�er sesin �iddeti de 10 ise, �iddet oran� B=Log 10 (1/10) e�itli�iyle bel birimi cinsinden bulunur.Uygulamada daha çok bel’in 1/10’una e�it olan db birimi kullan�l�r.

Duyma Hissi ve Kulak Hassasiyeti: Ses insan�n duyma mekanizmas� taraf�ndan �u �ekilde alg�lan�r. Ses bas�nc� dalgalar�, kulak yap�s�na pinna ve i�itsel kanal yoluyla girer.i�itsel kanal, iç kula�a kemikçikler yoluyla bu enerjiyi transfer edecek olan timpanic membran� titre�tirir.iç kulak bu enerjiyi elektrik dürtülerine dönü�türür ve i�itsel sinirlerden beynin içindeki gerçek i�itsel bölge gönderilir. �nsan�n duyma mekanizmas�, bir ön amplifikatör gibi çal��an d�� kulaktan ba�layarak son derece komplike bir yap� sergiler.Duyma özellikleri üzerine yap�lan testler ve ara�t�rmalar, duyma mekanizmas�n�n yan� s�ra, e� duyma e�rileri ve en alt ile en üst duyma s�n�rlar�n�n ortaya konmas� ile akusti�in temelini atm��t�r.Bilimde kat edilen uzun mesafenin ard�ndan, duyma hissindeki perde ve gürlük gibi alg�lar�n ke�fedilmesi ile ses kalitesi konusuna bir temel te�kil eden psikoakustik bilimi ön plana ç�km��t�r.

Kaynak: Beranek, L. L., 1974, Noise Reduction, McGraw-Hill Book Co. Inc., ABD.

Ses gruplar�

Ses olu�turan her varl�k ses kayna��d�r. Üç çe�it ses kayna�� vard�r:

Canl� Varl�klar: Hayvanlar, insanlar Vs..

Cans�z Varl�klar:'' Davul, gitar, flüt Sesi Vs..

Dogal Afet: Gök gürültüsü gibi

Sesin Yay�l�m�

Sesin yay�lmas� için maddesel ortama ihtiyaç vard�r. Yani bo�lukta ses yay�lmaz. Ses dalgalar halinde yay�l�r. Ses kayna��ndan ç�kan ses maddenin taneciklerini titre�tirir. Bu nedenle ses yay�l�r. Ses dalgas�n�n her bir tam devrinde bir s�k��ma ve bir seyrekle�me serisi vard�r. Ses, tanecikten taneci�e yay�l�r, tanecikler ne kadar s�k ise o kadar h�zl�d�r. Sesin yay�lma h�z� s�ras�yla kat�dan s�v�ya, s�v�dan gaza azal�r. H�z (V) = uzakl�k (D)/ süre (T) biçiminde gösterilen genel h�z formülü asl�nda teorik bir de�er niteli�i ta��mamaktad�r. Çünkü bu formülde göz önüne al�nmayan d�� faktörler, ses dalgalar�n�n h�z� üzerinde bir dizi etkiler yarat�r. Örne�in rüzgar sesi uzaklara ta��r, gece ve gündüzün s�cakl�k farklar� ses dalgalar�n� etkiler. Ses dalgalar� kat�larda yakla��k olarak 5000 m/s h�zla yay�l�r. Suda 1453 m/s h�zla yol al�r. Havada 340 m/s yol al�r.

Sesin Yap�sal Yönü

Bir saniyelik zaman içersinde de�i�ken hareketin ya da titre�imlerin say�s� frekans olarak tan�mlan�r. Bu tan�mlamada her periyod/sayk�l 1 Hz (Hertz) olarak gösterilir. Hz say�s� artt�kça sesin frekans� da artmaktad�r. Sesin yap�sal yönünü frekans belirler:

Sesin T�n�s�

Sesin t�n�s�, ayn� frekansta oldu�u halde kaynaklar farkl� ise seslerin farkl� olarak alg�lanmas�d�r. Sesler aras�ndaki renk fark�d�r. Ses kendine özgü olan bu rengi, ta��y�c� bir titre�imin (asal dalgan�n) üzerine "oranl�" olarak, yan titre�imlerin (harmoniklerin) binmesiyle olu�an karma��k titre�imlerin sonucu sonucunda kazan�r. Frekans� olu�turan saniyedeki periyot say�s�, ne kadar fazla olursa ses o kadar tiz; ne kadar az olursa, o kadar bas niteli�e bürünür.

Ses Zarflar�

Sesin t�n�s�n� etkileyen etkenlerden biri ses zarf�d�r. Ses zarf�, ses yo�unlu�unun zaman içindeki de�i�imini ifade eder ve üç evre ile aç�klanabilir.

Ç�k�� (attack): Bir ses kayna��n�n titre�meya ba�lad�� nokta ile en üst seviyeye (tepe noktas�na) ula�t�� mesafe aras�ndaki yükselme zaman�d�r
Kal�� (sustain): Sesin en yo�un seviyede ya da tepe noktas�nda kalma zaman�d�r
Dü�ü� (decay): sesin en yo�un seviyeden sesizli�e inme süresidir.

Ton

Basit (genle�me de�erlerinin düzenli olmas�;örne�in düzensiz;1/500,ikincisi 1/400,üçüncüsünün 1/485 olmas� gibi) frekanslar seste ton fark�n� meydana getirir. Frekanslar� ayn� olan seslerin tonlar�da ayn� olur. Seslerin periyodik karakteri dörde ayr�l�r: Temel ses: Titre�imleri basit sinüs e�risi karakteri ta��yan seslere "saf/temel ses" denilir. Bir diyapazonan�n ç�kard�� ses bunun en yal�n örne�idir. Do�ada "saf/temel" ses bulunmaz. Do�adaki sesler her zaman karma��k yap�ya sahiptir. Kar��k ses: Gürültü: Periyodik olmayan düzensiz ses titre�imlerine gürültü denir. Patlama: K�sa süreli h�zl� bir hava yo�unla�mas� sonucunda olu�up kula��m�za çarpan seslere ise "patlama" denilir.

Sesin Fizyolojik Özellikleri

Duyman�n temsilinin bir �emas�. ( Mavi: ses dalgalar�. Sar�: kulak salyangozu. Ye�il: i�itsel reseptör hücre. Mor: duyma tepkisinin frekans tayf�. Turuncu: tahrik kuvveti)

Sesin gürlü�ü: Bu kavram sesin fizyolojik �iddetini tan�mlar. Sesler gürlük bak�m�ndan "�iddetli", "orta", "zay�f" diye kategorilere ayr�labilir. Sesi gürlü�ü, bir ölçü aletinin gösterdi�i bir rakamsal de�er olmay�p, insan kula��n�n sesin �iddeti hakk�nda yapt�� öznel bir de�erlendirmedir. �nsan üzerinde yap�lan deneyler sonucu insan kula��n�n gürlük farkl�l�klar�na olan duyarl�l��n 1 ila 1.2 dB aras�nda de�i�im gösterdi�i bulunmu�tur. Sesin �iddeti en az 1 dB'lik basamaklar halinde art�r�ld��nda, kulak bu art�� fark etmekte buna kar��n daha dü�ük düzeydeki art��lar� fark edememektedir.

�iddeti duyulmayacak kadar az olan titre�imlerin gürlü�ü s�f�r olarak kabul edilir. �iddet art�kça sesin gürlü�ü de artar. Fakat buna ra�men �iddet ve gürlük aras�nda do�rusal ve e�de�erli bir ba��nt� yoktur. Örne�in, sesin �iddeti 10dB den 100dB'e ç�karsa, gürlük düzeyi 1 den 2 ye ç�kmakta yani gürlük, �iddetin logaritmas� ile orant�l� olarak azal�p ço�almaktad�r.

Sesin yüksekli�i: Bu kavram sesin ton de�erini tan�mlar. Ses tonu, sesleri ince (tiz) veya kal�n (pest) olarak ay�ran karakterli�e verilen add�r. Sonuçta, bu fizyolojik de�erlendirmedir. Ses yüksekli�i frekans�n(ses titre�imlerinin) h�zl� yada yava� olmas�yla ilintilidir. Bir cismin titre�imleri ne kadar az olursa o kadar ince ne kadar kal�n olursa o kadar kal�n olmaktad�r. K�saca frekans�n s�kl��na ba�l� olarak yükselmeler veya alçalmalar göstermektedir. Ses tonunun belirlenmesi, sesin frekans� ile do�rudan ili�kilidir. �nsan kula��, frekans� yüksek olan sesleri tiz, dü�ük olanlar� ise pest olarak alg�lar.

Sesin duyulmas�: Kula��n duyarl�� ya�a çevre ko�ullar�na ba�l� olarak de�i�imler gösterir. ��itme üst s�n�r�n�n ya� ile birlikte dü�meye ba�lamas�yla, tiz sesler daha çok genç ya�larda duyulabilmektedir. Orta ya�larda i�itme s�n�r� 6.00 Hz'in alt�na inmektedir.

�nsan kula�� en az 30 mikro-saniyelik zaman fark�yla gelen iki sesi birbirinden ay�rt edebilme yetisine sahiptir. Bir ba�ka deyi�iyle, vasat bir kula�a sahip olan bir insan, iki kula��na gelen seslerin zaman fark�n� yüz binde üç saniye kadar bir de�er içinde fark edebilmekte ve bu sayede de, kendisine ula�an sesin kayna��n�n uzakl��n� kabaca da olsa belirleyebilmektedir.

Kula��n sahip oldu�u bir ba�ka özellik ise "seçici alg�lama"d�r.

Kal�c� Ba�lant� Yorum (0)

� �nceki :: Sonraki �

arad��n�z t�m �devler bu mekanda!!!Do�ru yerdesiniz!!!

B�R KAHRAMAN DO�UYOR-�NKILAP TAR�H� DERS� 8.SINIF

8.S�n�f Fen ve Teknoloji-H�cre B�l�nmesi ve Kal�t�m �nite Ders Notu

8.S�n�f Fen ve Teknoloji-H�cre B�l�nmesi ve Kal�t�m-Mayoz

Evren ve D�nya’m�z Nas�l Olu�tu?

Yer Kabu�unu Etkileyen Levha Hareketleri

Levhalar Niçin Hareket Eder?, THÉMA LAROUSSE

S�cakl�k fark�ndan kaynaklanan hava olaylar�

Elektrom�knat�slar�n g�nl�k hayatta kullan�ld�� yerler

Elektrikli ara�lar�n g�c�

Elektrik Ak�m�n�n Manyetik Etkisi

Ses ve Sesin �zellikleri

Ses gruplar�

Sesin Yap�sal Yönü

Sesin T�n�s�

Ses Zarflar�

Ton

Sesin Fizyolojik Özellikleri

Men�

Son Yaz�lar�m

Kategorilerim

Arkada�lar�m

Ba�lant�lar�m

Rüzgâr	Kuvveti	H�z� (km/h)	Etkisi
Sakin	0	.............	Duman dikey olarak yükselir
Esinti (Yel)	1	1–5 km/h	Rüzgar duman� sürükler(e�ri bir duman olu�ur)
Hafif meltem	2	6–11 km/h	Rüzgar duman� sürükler (rüzgar yüzde hissedilir)
Meltem	3	12–19 km/h	Yapraklar ve ince dallar sürekli hareket eder, bayraklar dalgalanmaya ba�lar
Orta �iddetli meltem	4	20–29 km/h	Toz ve ka��t parçalar� uçu�ur, Küçük dallar oynar
Sertçe meltem	5	30–39 km/h	Küçük a�açlar sallan�r. Göllerde küçük dalgalar olu�ur
Kuvvetli melten	6	40–50 km/h	A�açlar�n büyük dallar� hareket eder. �emsiye kullanmak zorla��r
F�rt�nams� rüzgâr	7	51–61 km/h	A�açlar bütün olarak sallan�r. Rüzgâra kar�� yürümek zorla��r
F�rt�na	8	62–74 km/h	A�aç dallar� k�r�l�r. Yürümek çok zordur
Kuvvetli f�rt�na	9	75–87 km/h	Bacalara zarar verir. Çat�lardaki kiremitler uçar
Tam f�rt�na	10	88–101 km/h	K�y�lar d��nda nadir görülür. A�açlar köklerinden sökülür.
Çok �iddetli f�rt�na	11	102–117 km/h	Çok seyrek görülür. Geni� ölçekli zarar verir
Kas�rga (Tayfun)	12	≥ 118 km/h	Toplu y�k�m olur