Levha Tektoniði Kuramý'na göre depremlerin ve volkanik aktivitelerin meydana geldiði levha sýnýrlarý üç tipte bulunmaktadýr.
a) Uzaklaþan (Ayrýlan) Levha Sýnýrlarý Bunlar, geniþleme gösteren levha sýnýrlarýdýr. Levhalar bu sýnýrlarda birbirinden açýlma gösterirler. Örneðin, Okyanus Ortasý Sýrtlarý böyledir. Buralarda Astenosferden yükselen magma araladýklarý sýnýrlarý yeni malzeme ile doldurarak yeni litosfer üretmiþ olurlar. Okyanus ortasý sýrtlarý boyunca arz yüzeyine çýkan erimiþ manto malzemeleri soðuyarak katýlaþtýklarý jeolojik zamanýn arz manyetik alanýnýn yön ve doðrultusunu saklarlar.
b) Yakýnlaþan (Çarpýþan) Levha Sýnýrlarý Bunlar birbirine yaklaþma, sýkýþma gösteren levha sýnýrlarýdýr. Bu sýnýrlar okyanuslarda ve kýtalar arasýnda farklý yaklaþým sergilerler. Okyanuslarda genelde daha yoðun, aðýr ve ince olan litosfer tabakasý kýtasal olan litosferin altýna dalarak, astenosfer derinliklerinin sýcaklýðý ile eriyerek yok olurlar. (dalma-batma zonlarý) Kýtalar arasý yakýnlaþma, aslýnda karþýlýklý bir çarpýþmadan ibarettir. Çarpýþmanýn olduðu bu sýnýrlarda deprem kuþaðý ve dað silsileleri meydana getirirler.
c) Yanal Yer Deðiþtirme (Transform Fay Sýnýrlarý) Okyanus sýrtlarýnda birbirlerinden konveksiyon akýmlarý ile ayrýlan litosferin bir çeþit yýrtýlmasý söz konusudur ki, böyle yýrtýlma hallerinde düz bir doðrultu takip edilmeyip zayýf yerlerin tercih edeceðini hepimiz deneylerimizden biliriz. Okyanus sýrtlarý zayýf yerlere sýçrama yaptýðýnda birbirine yanal atýmlý faylarla baðlanýrlar. Bu faylarýn doðrultularý hemen hemen sýrtlara diktirler, yani, dönüþüm yapmýþlardýr. Bu nedenle bu faylara transform faylar denir. Faylar yanal atým yapmýþlardýr.

TÜRKÝYE'DEKÝ FAY HATLARI

Kuzey Anadolu Fay Hattý (KAF): Saroz Körfezi’nden baþlar, Marmara Denizi, Sapanca Gölü, Adapazarý, Tosya ve Erzincan üzerinden Van Gölü kuzeyine kadar uzanýr.

Doðu Anadolu Fay Hattý (DAF): Hatay grabeninden baþlar, K. Maraþ, Adýyaman, Malatya ve Elazýð ovalarýndan geçerek Bingöl’e kadar sokulur.

Batý Anadolu Fay Hattý (BAF): Ege Bölgesi’nde, kuzeyden güneye doðru uzanan çok sayýdaki fay hatlarýndan oluþur.

Fay hatlarý, yer kabuðunun zayýf ve hareket halindeki bölgeleridir. Volkanik sahalar, genç kývrým daðlarý ve deprem alanlarýnýn uzanýþý fay hatlarýyla paralellik gösterir.

   Kuzey Anadolu Deprem Bölgesi

Saroz Körfezinden Marmara Denizine oradan Ýzmit Körfezi, Adapazarý, Düzce, Hendek, Bolu, Çankýrý, Amasya, Tokat, Erzincan ve Erzurumdan Van Gölünün kuzeyine kadar uzanan bölge.

Büyük Menderes, Küçük Menderes, Gediz, Bakýr ovalarý, Güney Marmara ve Ýç Batý Anadoluyu içerisine alan kuþak.

Hatay, ýskenderun, Kahramanmaraþ olduðundan Van Gölünün güneyine kadar uzanan hattýr.
Yukarýda belirtilen yerler 1. dereceden deprem tehdidi altýnda olan yerlerdir.

TÜRKÝYE'DEKÝ FAY HATLARI

Kuzey Anadolu Fay Hattý (KAF): Saroz Körfezi’nden baþlar, Marmara Denizi, Sapanca Gölü, Adapazarý, Tosya ve Erzincan üzerinden Van Gölü kuzeyine kadar uzanýr.

Doðu Anadolu Fay Hattý (DAF): Hatay grabeninden baþlar, K. Maraþ, Adýyaman, Malatya ve Elazýð ovalarýndan geçerek Bingöl’e kadar sokulur.

Batý Anadolu Fay Hattý (BAF): Ege Bölgesi’nde, kuzeyden güneye doðru uzanan çok sayýdaki fay hatlarýndan oluþur.

Türkiye dünyanýn aktif deprem kuþaklarýndan biri olan Alp-Himalaya deprem kuþaðý üzerinde yer alýr Ülkemizin yüz ölçümünün % 42si birinci derece deprem kuþaðý üzerindedir. 20. yyýn baþlarýndan beri yapýlan istatistiði çalýþmalar Türkiyede yaklaþýk olarak her iki yýlda bir yýkýcý deprem, her üç yýlda bir de pek çok yýkýcý deprem olduðunu göstermektedir. Bu durum Türkiyede kaçýnýlmaz bir doðal afet olduðunu ortaya koymaktadýr. Yapýlmasý gereken en önemli önlem depremin özelliklerini çok iyi tanýyýp gerekli tedbirleri zamanýnda almaktýr.

Ülkemizde baþlýca deprem kuþaklarý þunlardýr:

a)Kuzey Anadolu Deprem Kuþaðý:Türkiyenin kuzey kesiminde doðu-batý doðrultusunda uzanan kuzey Anadolu deprem kuþaðý yaklaþýk 1500 km uzunluða sahiptir. Marmara Bölgesinde; Saros Körfezinden baþlar, Doðu Anadolu Bölgesindeki Aras Vadisine kadar uzanýr. Bu kuþak Gelibolu, Marmara Denizinin derin kýsýmlarý, Ýzmit Körfezi, Adapazarý,Düzce-Bolu, Gerede,Merzifon, Suluova, Erbaa-Niksar, Kelkit vadisi ile Erzincan, Erzurum, Varto ve Van üzerinden geçen bir hat þeklinde uzanýr. Ayrýca Çanakkale, Edremit, Bursa ve Ýznik bu kuþak içerisinde kalýr. Bu kuþak an çizgileriyle “Kuzey Anadolu Fay Hattý” adýný alýr. Kuzey Anadolu Fayýnýn kuzeyinde ve güneyinde ortalama 50km geniþliðindeki alaný kapsayan bu kuþak içerisindeki çok þiddetli depremlerin meydana gelme olasýlýðý yüksektir.

b)Güneydoðu Anadolu Deprem Kuþaðý: Ýskenderun Körfezinden Vanýn doðusuna kadar bir yay çizerek uzanýr. Hatay, Kahramanmaraþ, Adýyaman, Malatya, Elazýð, Bitlis ve Van bu kuþaktýr. Bu kýrýk hattý, Kuzey Anadolu deprem kuþaðý ile Bingöl-Karlýova çevresinde birleþir. Ayrýca Van Gölü çevresi ile, kuzeye doðru Malazgirt, Tutak(Aðrý), Aþkale-Erzurum-Pasinler-Horasan havzalarýndaki faylar üzerinde de sýkça depremler oluþmaktadýr.

c)Batý Anadolu Deprem Kuþaðý: Ege Bölgesindeki Bakýrçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes çöküntü ovalarý boyunca uzanan bazý diri fay hatlarý bulunmaktadýr. Bu fay hatlarýna uyum gösteren deprem kuþaðý; Ayvalýk, Dikili, Ýzmir, Aydýn, Denizli, Isparta ve Akþehirin içine alýr. Ayrýca Burdur, Acýgöl havzalarýnýn kenarlarýnda ve Sultan Daðlarýnýn kuzey eteklerinde de faylar uzamaktadýr. Bu faylar boyunca zaman zaman depremler olmaktadýr.

Yurdumuz deprem tehlikesi bakýmýndan beþ bölgeye ayrýlmýþtýr:I. derece deprem bölgeleri; baþta Kuzey Anadolu ve Güneydoðu Anadolu fay kuþaklarý boyunca uzanan sahalar ile Ege Bölgesi ve Göller Yöresini kapsar.II. derece deprem bölgesi; I. derece deprem bölgelerinin çevresini kuþatýr. Trakyanýn kuzeyi, Karadeniz kýyýlarý. Ýç Anadolunun çevresi ile Güneydoðu Anadolunun güneyi III. Ve IV. Derece deprem alanlarýný oluþturur. Tuz Gölü ile Akdeniz kýyýsý arasýndaki saha deprem tehlikesinin en az olduðu V. Derece deprem bölgesidir.

Kasabalarý haritadan silen rüzgâr

   Hýzlarý saatte 500 km.yi, büyüklükleri ise 2 km.yi bulabiliyor. Trenleri uçuruyor, uçaklarý düþürüyor, tavuklarý yoluyorlar.

  GÖKYÜZÜNDE SICAK hava ve soðuk havanýn çarpýþýp soðuk havanýn sýcak havanýn üzerine yerleþmesi hortumun, diðer adýyla tornadonun, gerçekleþmek üzere olduðunun habercisidir. Çünkü sýcak hava her zaman daha yukarýya çýkmaya çalýþýr—týpký sýcak havayla doldurulan balonlarýn yükseklere uçmasý gibi. Bu durumda hýzla yukarý çýkan sýcak hava soðuk havanýn içine çekilir ve bu dalgalanmalar sonucu dev bir huniye benzeyen hortum ortaya çýkar. Havadaki basýncýn azalmasý, su buharýnýn suya dönüþmesi gibi reaksiyonlarýn etrafa yaydýðý yüksek enerji, hortum için bir nevi yakýt görevi görür. Bu olaylar gerçekleþtikten hemen sonra hýzý saatte 500 km.ye varan, büyüklüðü ise 2 km.yi bulabilen hortumlar ortaya çýkabilir, sonra da havada uçuþan arabalar, hayvan sürüleri, insanlar görülebilir. Bir iki saat sonra hortum bölgeyi terk ettiðinde, arkasýnda enkaz yýðýnlarý ve onlarca garip hikâye býrakmýþtýr.

Hortumun huni þeklindeki gövdesi bulutlardan yere doðru uzanarak hortumu þekillendirir. Son yýllarda video kayýtlarýyla yapýlan araþtýrmalara göre, hortumlarýn çoðunun hýzý saatte 180 kilometreden daha az; ama nadiren 400-500 kilometre hýza çýkabiliyor. Hortumlarýn ortalama büyüklüðü 120-150 metredir ve yerde yaklaþýk 8 kilometre sürüklenirler. “Canavar hortum” diye adlandýrýlan bazý hortumlarýn büyüklüðü 1,5-2 km.yi bulabilir ve bir saat veya daha fazla süre sürüklenebilirler. ABD’de Mart 1925’te meydana gelen böyle bir hortum 695 kiþinin ölümüne, 2027 kiþinin yaralanmasýna ve 16,5 milyon dolar (bugünkü deðeri 50 milyon dolarýn üzerinde) maddî hasara yol açmýþtý. Bütün bunlar saat 13:00’ten 16:30’a kadar olan sürede gerçekleþmiþti. Bu arada dört kasaba haritadan silinmiþ, 6’dan fazla kasabada da aðýr hasar meydana gelmiþti. Bu þiddetli hortum yaklaþýk 400 km yol aldýktan sonra kayboldu.

Araþtýrmacýlar, son üç yüzyýldýr yaptýklarý çalýþmalar sonucunda hortumu anlama konusunda oldukça mesafe kaydettiler. Ýlginç hortum olaylarý yýllardýr gazetelerde, kitaplarda ve TV programlarýnda anlatýldý ve anlatýlmaya da devam edecek gibi görünüyor. Havada uçan at sürülerinden, uyanýp kafasýný penceresinden çýkarýnca hortumun içinde yerden 7 metre yukarýda döndüðünü fark eden insanlarýn hikâyelerine kadar birçok yaþanmýþ hadise kitaplarda ve gazetelerde yazýldý.

Hortumlar dünyanýn birçok bölgesinde meydana gelebilir; fakat bu yýkýcý hortumlar genellikle Amerika’nýn doðusunda yaz ve ilkbahar aylarýnda görülüyor. Bu bölgede yýlda ortalama 800 tane hortum meydana gelir ve yaklaþýk 80 kiþinin ölümü ve 1500’ün üzerinde kiþinin yaralanmasýyla sonuçlanýr. Hortumlar Türkiye’de çok sýk olmasa da özellikle güney kýyýlarda görülmektedir. Meselâ 10 Aðustos 1997’de Þile’de bir hortum meydana geldi. Yine Antalya’nýn Serik ilçesinde 13 Þubat 1999’da gerçekleþen hortum savurduðu bir reklam panosunu hareket halindeki otomobilin üzerine düþürdü. Bu olayda, tatilini geçirmek için Antalya’ya gelen Helma Werner öldü ve Manfred Schmidt aðýr yaralandý.

Hortumlar, arkalarýnda garip olaylar da býrakýr. Bu olaylarýn en meþhuru tavuklarýn hortumlar tarafýndan yolunmasýdýr. 1943’te meydana gelen Michigan hortumunda otuz tane tavuk, tüyleri yolunmuþ þekilde kaskatý kümeslerinin içinde bulunmuþtu. Bunun sebebini bilim adamlarý uzun süre araþtýrdýlar, ancak bir cevap bulamadýlar. Þimdilik çoðu araþtýrmacý, hortumun korkunç sesi ve þiddetli dönüþünden tavuklarýn korkarak tüylerini döktüklerini düþünüyor.

Tren ve uçak gibi araçlarýn hortumla geçen maceralarý ise inanýlmaz geliyor. Çoðu kaynaklar nasýl böyle büyük nesnelerin de hortum yüzünden þekilden þekille girdiklerini anlatýyor. 1920’de Illinois hortumu 680 kg yük taþýyan bir yük vagonunu 12 metre boyunca taþýdýktan sonra tren istasyonunun yanýna býrakmýþtý. Hortumlara yakalanan uçaklar da vardýr. 1953 Mayýs’ýnda Houston yakýnlarýnda bir uçak uçarken birden pilot hortuma yakalandýklarýný fark etti. Ýlk 20 saniyede uçaðýn altimetresi 3,6 km.den 5 km.ye yükseldi ve birden bire 1,2 km.ye kadar düþtü. Bu süre içinde uçak hortumun içinde yuvarlanýp durdu.

Hortumlar böyle þiddetli ve yýkýcý olabildikleri gibi, pamuk yastýklar kadar yumuþak da olabiliyor. 1974’te Nisan ayýnda Ohio’daki hortumda Victor Greygory’nin çiftliði ve evi yýkýlmýþtý. Arkasýnda sadece bir ayna, bir kutu yumurta ve bir paket yýlbaþý süsü býrakmýþtý. Ve üçünde de en ufak bir çatlak dahi yoktu. 1917’de gerçekleþen bir hortum ise bir kavanoz turþuyu 40 km taþýdýktan sonra sapasaðlam bir þekilde bir kanalýn içine býrakmýþtý.

Kirliliðin sebebi uzaya gönderilen çeþitli araçlar, bunlarýn meteorlarla çarparak oluþturduðu parçalar, uzay istasyonlarýndan býrakýlan çöpler vs. dir. Bunlar çok hýzlý bir þekilde yörüngede dolanýrlar ve kirlilik oluþtururlar, uydulara vs. çarparlar hasar verirler.

         Uzay kirliliði son 40 yýlda ortaya çýkan bir sorundur. Dünya’nýn çevresinde, deðiþik yörüngelerde dönen ve artýk herhangi bir iþlevi olmayan, insan yapýmý cisimlerim tümü, uzay kirliliði olarak adlandýrýlýr. Bunlarýn arasýnda ömrünü tüketmiþ uydularýn yaný sýra roketlerin uzaya býrakýlan üst aþamalarý ve yörüngede oluþan patlamalarýn artýklarý vardýr.

         Uzay kirliliðinin þimdilik insanlarýn günlük yaþamlarýna doðrudan bir etkisi yoktur. Bu nedenle de genellikle göz ardý edilen yada unutulan bir sorun olmuþtur. Hatta insanlarýn büyük bir bölümü böyle bir sorunun varlýðýndan bile habersizdir. Ancak eðer önlem alýnmazsa, uzay kirliliði önümüzdeki 25-30 yýl içinde uzay aþtýrmalarý açýsýndan çok ciddi bir  sorun olacaktýr.

         Uzayda kirlilik yaratan parçacýk sayýsý her geçen gün biraz daha artmaktadýr. Her ne kadar bu döküntülerin büyük bir kýsmý zamanla Dünya’ya düþse de uzay kirliliðinin oluþum hýzý, yok olma hýzýndan daha büyük. Döküntüler Dünya’nýn çevresinde iki bölgede yoðunlaþýyor. Birinci bölge Dünya’dan 36.000 km uzaktaki bölgedir. Bu bölgenin özelliði, buradaki uydularýn periyotlarýnýn 24 saat olmasýdýr. Bir baþka deyiþle, bu yörüngedeki bir uydu, batýdan doðuya hareket ettiði için, sürekli dünyanýn ayný bölgesi üzerinde yer alýr (týpký Türksat1B ve Türksat1C gibi). Bu yörüngede 150’si roket üst aþamasý olmak üzere 700 büyük cisim saptanmýþ ve kataloglanmýþtýr. Bu bölgedeki döküntülerin hýzlarý Alçak Dünya Yörüngesi’ndekilere göre daha düþüktür; saatte 7.000 km kadar. Bu döküntülerin uzay çalýþmalarý açýsýndan yarattýðý tehlike de çok azdýr.

Tabakalar halindedir.

Sert bir yapýya sahiptirler.

Fosil bulundurmazlar.

Baþkalaþým Kayaçlarýnýn Kullanýmý

Mermer ve arduaz en çok kullanýlan iki baþkalaþým kayacýdýr. Mermer birçok mimar ve heykeltýraþýn eserlerinde yaygýn  olarak kullanmaktadýr. Hindistan'ýn  Agra kentindeki sanat þaheserlerinden biri olan Taç Mahal bunlardan biridir. 

Yapraklý bir yapýda olmasý sebebiyle arduaz zemin, çatý ve kaldýrým kaplamasý olarak

kullanýlmaktadýr. Ayrýca gri, siyah, kýrmýzý ve mor gibi renklere sahip olan arduaz