Accessoires DE  728x90
DENİZ KAPLUMBAĞALARININ HAYAT DÖNGÜSÜ
15 10 2008

DENİZ KAPLUMBAĞALARININ HAYAT DÖNGÜSÜ

         Deniz kaplumbağası, denizlerde yaşar. Sırt tarafı kırmızımsı kahverengi alt tarafı ise beyazımsı açık sarı renklidir. Bacakları yüzmeye yarayacak biçimde kürek biçimi almıştır dış kenarlarında en fazla 2 tırnak bulunur.. Yumurtalarını gece kumsallarda açtıkları çukurlara gömerler. Bir defasında 100 yumurta bırakabilir. Yavrular 2 aylık kuluçka döneminden sonra gece vakti yumurtadan çıkarak denize giderler.Nesli tükenme tehlikesi altında olduğu için koruma altındadır. Akdeniz sahillerine yayılmıştır. En önemli yumurtlama bölgelerinden biri Köyceğiz Dalyan sahilidir.

 

         Bugün dünya denizlerinde yaşayan sekiz tür denizkaplumbağasının tamamı, ne yazık ki nesli dünya ölçeğinde tehlike altında olan türler arasında yer almakta. Bu yok oluşun arkasında denizkaplumbağalarının etlerinin ve yumurtalarının uzun yıllar besin olarak tüketilmiş ve kabuklarının süs eşyası olarak kullanılmış olması yer alıyor. Bali gibi birçok tropikal bölgede denizkaplumbağası etinin mutfaklarda geleneksel bir yeri bulunuyor. Zaman zaman "çorba kaplumbağası" olarak da nitelendirilen yeşil deniz kaplumbağaları (Chelonia mydas), adını aldığı yeşil et ve yağlarının besin olarak kullanılmasından dolayı tüm dünyada aşırı avlandı ve dünyanın pek çok bölgesinde neredeyse tümüyle yok oldu.

         Kaplumbağaların yumurtalarını bıraktıkları kumsalların ikinci konutlar, oteller, kum çıkarımı gibi nedenlerle insan kullanımına açılması bu nadir canlıların karada geçen kısa hayatlarını zorlaştıran en büyük tehditler arasında yer alıyor. Her geçen gün gelişen balıkçılık endüstrisi de özellikle son yirmi yıldır kaplumbağaların denizdeki yaşamlarını dolaylı olarak olumsuz yönde etkilemeye başladı.

         Deniz kaplumbağaları. Dünya üzerinde 90 milyon yılı aşkın süredir yaşayan, zamanı ve sınırları aşmış nadir deniz canlıları. En eski fosil kayıtları yaklaşık 230 milyon yıl öncesine kadar dayanan bu çok farklı sürüngenlerin dünya denizlerinde yaşayan sekiz türü bulunmakta. Bu canlılar, sıra dışı özellikleri nedeniyle birçok kültürde uzun yaşam, üretkenlik, dayanıklılık ve kötülüklerden korunmanın sembolü olmuş, saygı duyulan ve geleneklere yansıyan canlılar arasına girmiş. Avusturalya'nın Aborjinlerinden, Asyalılara, Afrika'nın kıyı halklarına, Orta ve Güney Amerika ve Akdeniz'e kadar pek çok insan topluluğu arasında bu canlılar kendilerine özel bir yer edinmiş.

         Bu canlıların, denizlerdeki besin zinciri içinde önemli bir yeri bulunmakta. Denizanası, sünger, alg, denizçayırları ve kabukluları yiyerek beslenen denizkaplumbağalarının hayatlarının hemen hemen tüm safhasının hayrete düşürecek bir yönü var.

         Yuvalama safhası, denizkaplumbağalarının karayla buluştukları tek zaman sürecini oluşturmakta. Yuvalamak için kumsala gelen dişilerin bıraktıkları yumurtalar ve yumurtadan çıkan yavrular, kumsaldaki yengeç, çakal, deniz kuşları gibi çok sayıda canlının besin kaynakları arasında yer alıyor. Bu nedenle, bir denizkaplumbağası için hayatın en zor safhasını belki de yumurtadan ilk çıktığı anla, denize ulaştığı ana kadar geçen kısa zaman dilimi oluşturuyor. Bu safhada, kaplumbağaların büyük kısmı daha denize ulaşamadan yaşamlarını kaybediyor. Büyük sınav geçen az sayıdaki kaplumbağa içinse, çoğu denizde geçecek olan uzun bir hayat başlıyor.

         Bugüne kadar yapılan araştırmalar, Türkiye'nin Akdeniz kıyılarında iki tür denizkaplumbağasının düzenli olarak yuvaladığını göstermekte: Denizkaplumbağası(Caretta caretta) ve yeşil denizkaplumbağası(Chelonia mydas). Yunanistan ve Kıbrıs, kuzey Akdeniz'de denizkaplumbağalarının yuvaladıkları diğer başlıca ülkeler. Libya, Mısır ve diğer Kuzey Afrika ülkelerinde yapılan gözlemler sonucunda bu ülkelerde yuvalamanın yüksek sayıda olduğu rapor edilmişse de, Libya başta olmak üzere Kuzey Afrika'da henüz uzun soluklu bir denizkaplumbağası koruma çalışması yapılmamış. Tunus'un Gabez Körfezi ise özellikle Caretta caretta'nın önemli beslenme alanlarından biri olarak biliniyor. Denizkaplumbağalarının kaç yıl yaşadıklarına dair kesin bir veri olmamakla birlikte, 50-60 yıl kadar yaşadıkları tahmin ediliyor. Erginliğe erişen deniz kaplumbağalarının uzun ömürleri boyunca yumurtadan çıktıkları kumsala geri dönerek kendi yumurtalarını da buraya bıraktıkları biliniyor. Aynı davranış biçimi beslenme alanları için de geçerli.

         Denizkaplumbağalarının beş türü Amerika Birleşik Devletleri sularında yaşamakta. 1970'li yıllarda, denizkaplumbağalarının karides trollerinin ağlarına takılarak boğulmalarının ciddi bir sorun olduğu belirlendikten sonra, 1980 yılında Ulusal deniz Balıkçılığı Bölümü (National Marine Fisheries Service-NMFS) bu probleme bir çözüm önerisi getirmiş. Bu öneri, "Kaplumbağa Dışlama Cihazı-TED Sistemi" olarak adlandırılıyor. Sistem, karides trollerine monte edilen bir tür ızgara ve karideslerin ağın içinde kalmasını, ancak denizkaplumbağalarının ağın dışına çıkmalarını sağlıyor. 1987'ye kadar yılda 47 bin 973 denizkaplumbağasının karides trollerinin ağlarına takıldığı ve bunların 11 bin 179'unun boğulduğu tahmin ediliyordu. Bunun üzerine, "Kaplumbağa Dışlama Cihazı" adı verilen ızgaraların beş ayrı tasarımı uygulamaya kondu ve gönüllü karides trolcüleri ile ilk denemeler gerçekleştirildi. Denemeler sonucunda, sistemin başarılı sonuç verdiği görüldü. TED Sistemi, denizkaplumbağalarının deniz ortamında korunmasına yardımcı olmak üzere 1989 yılı sonundan itibaren yasal bir zorunluluk olarak ABD sularında avlana karides trolcüleri tarafından kullanılmaya başlandı. Aynı sistemin Türkiye'de de kullanılması için gerekli ön çalışmalar, Türkiye Doğal Hayatı koruma Derneği(DHKD) tarafından 1995 ve 1998 yılları arasında Doğu Akdeniz'deki Karataş sahillerinde yürütülen bir pilot proje kapsamında gerçekleştirildi. Bu projenin sonuçları geçtiğimiz yıllarda yöredeki balıkçılar ve Ege Üniversitesi tarafından uygulandı. Doğu Akdeniz'deki trol balıkçılığının deniz kaplumbağaları üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla yürütülen proje, bu konuda Akdeniz ölçeğinde gerçekleştirilen ilk sistemli çalışma oldu.

3329
0
0
Yorum Yaz
Siberailem_banner kirmizi120x600 Image Banner