Kuvvet ve Hareket
06 11 2008

Kuvvet ve Hareket


A- YAYLARI TANIYALIM :

1- Kuvvet :

Duran bir cismi harekete geçiren, hareket halindeki cismi durduran, cismin doğrultusunu,

yönünü, şeklini ve hızını değiştirebilen her türlü etkiye kuvvet denir. Kuvvet gözle görülemez,

kuvvetin sadece etkileri gözlenip ölçülebilir. Kuvvet dinamometre ile ölçülür.

Kuvvet;

• Duran bir cismi harekete geçirebilir.

• Hareket halindeki cismi durdurabilir.

• Hareket halindeki cisimleri hızlandırabilir veya yavaşlatabilir yani hızını

değiştirebilir.

• Cisimlerin doğrultusunu, yönünü ve şeklini değiştirebilir.

Kuvvetler, etkilerine göre farklı çeşitlerde olabilir. Kuvvetler genel olarak temas gerektiren

kuvvetler (itme kuvveti, çekme kuvveti, kas kuvveti, rüzgâr kuvveti, kaldırma kuvveti, sürtünme

kuvveti, buhar kuvveti) ve temas gerektirmeyen kuvvetler (magnetik alan kuvveti, yer çekimi

kuvveti, elektriksel çekim kuvveti, elektriksel itme kuvveti) olarak iki grupta incelenir.

Kuvvet  F ile gösterilir ve vektörel büyüklüktür. Kuvvet gözle görülemez, kuvvetin sadece

etkileri gözlenip ölçülebilir. Kuvvet, yönlü doğru parçaları ile (ok işareti ile) gösterilir. Kuvveti

göstermek için kullanılan okun yönü, kuvvetin yönünü, büyüklüğü ise kuvvetin büyüklüğünü

gösterir.

Kuvvetin gösterilebilmesi için 4 elemanının bilinmesi gerekir. Bunlar;

1- Kuvvetin uygulama noktası,

2- Kuvvetin doğrultusu,

3- Kuvvetin yönü,

4- Kuvvetin büyüklüğü (şiddeti) dür.

 

 

 

Kuvvetin Elemanları :

1- Uygulama Noktası : Kuvvetin cisme etki ettiği noktadır.

A Noktası

2- Yönü : Kuvvetin cismi hareket ettirdiği yöndür.

A’ dan B’ ye doğru.

3- Büyüklüğü (Şiddeti) : Kuvvetin cisme etki edebilme gücüdür.

AB doğru parçasının uzunluğu.

4- Doğrultusu : Kuvvetin etkisini gösterebildiği doğrultudur.

AB doğrultusu.

 

2- Kuvvet Birimleri :

Kuvvet →Newton (N) → Dyn → Kilogram-Kuvvet (kg-f) → Gram-Kuvvet (gr-f)

• 1N = 1.105 dyn 1dyn = 1.10-5 N

• 1 kg-f = 1000 gr-f 1 gr-f = 1/1000 kg-f

• 1 kg-f = 9,8 N 1 kg-f ≈ 10 N 1 N = 1/9,8 kg-f

• 1 kg-f = 980000 dyn 1 kg-f ≈ 1.106 dyn 1dyn = 1/980000 kg-f

• 1 N = 98 gr-f 1 N ≈ 100 gr-f

 

• 1 Newton : 100 gramlık kütleye etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklüğü yani

ağırlığıdır.

• 1 kg-f : 1 kilogramlık kütleye etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklüğü

yani ağırlığıdır.

• 1 gr-f : 1 gramlık kütleye etki eden yer çekimi kuvvetinin büyüklüğü yani

ağırlığıdır.

 

3- Esnek Cisim ve Esneklik :

Bir cisme kuvvet uygulandığında cisim şekil değiştiriyorsa, kuvvetin etkisi ortadan kalkınca

cisim tekrar eski haline geri dönebiliyorsa böyle cisimlere esnek cisim, bu olaya da esneklik denir.

Lastik, çelik şerit, yay, lastik top, çorap, tişört esnek cisimlerdir. Oyun hamuru, cam

macunu, sıvılar esnek olmayan cisimlerdir.

Esnek cisimlerin esneklik özelliğini gösterebildiği sınıra esneklik sınırı denir. Esnek

cisimlere esneklik sınırını aşacak şekilde kuvvet uygulanırsa esnek cisimlerin esneklik özelliği

bozulur ve eski hallerine geri dönemezler.

 

4- Yaylar ve Özellikleri :

Yaylar esnek cisimlerdir. Yayların şeklinin değiştirilmesi yani gerilmesi veya sıkıştırılması

için kuvvet uygulanması gerekir. Yayların şeklinin değiştirilmesi için uygulanan kuvvetler germe

ve sıkıştırma kuvvetleridir. Yaylara uygulanan kuvvetler ortadan kalktığında yaylar eski haline

yani denge durumuna geri dönerler.

Günlük hayatta kullanılan yayların esneklik özelliği farklıdır. Farklı kalınlıkta ve

uzunluktaki yaylar farklı esneklik özelliğine sahiptir. (Amortisörlerdeki yaylar kalın ve sert,

kalemdeki yay ince ve yumuşaktır).

 

F = Yaya uygulanan germe veya sıkıştırma kuvveti

k =Yayın yapıldığı maddeye bağlı olan yay sabiti

x =Yaydaki gerilme (uzama) veya sıkışma miktarı

• k yay sabiti ile yayın esnekliği ve hassaslığı doğru orantılıdır.

• Yaydaki gerilme (uzama) veya sıkışma miktarı, yaya uygulanan germe veya çekme

kuvveti ile doğru orantılıdır.

                                                Sembol   Birim (SI)   Birim (CGS)

Kuvvet                                           F        Newton (N)     Dyn

Yay Sabiti                                     k          N/m              dyn/cm

Gerilme veya Sıkışma Miktarı        x          m                   cm

F = k . x

2308
0
0
Yorum Yaz